Yazar Kasa Sorunları ve Çözüm Önerileri
Sabri Orta
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
SPK Denetçisi
Yazarkasalar ticari işlemlerin belgelendirilmesi açısından hem mükellefler hem de biz meslek mensupları açısından büyük önem arz etmektedir. Meslek mensupları olarak çalışma mesaimizin çoğunu yazarkasa fişlerini muhasebe sistemine işlemekle ve hangi fişin gider kaydedilip edilmeyeceğini araştırmakla geçiriyoruz..
Ticari hayatımıza 1984 yılında giren yazarkasalar teknolojideki gelişmelere paralel olarak zaman içerisinde eski hantal yapısından kurtarılarak daha modern hale getirildi, daha çok kullanım alanına hitap etti, yazarkasa fişinin düzenlenmesi pratik olması nedeniyle de mükelleflerce benimsendi, artık her perakende satış yapılan ticarethanede bir veya birkaç yazar kasa bulunmaktadır.
Özellikle son teknolojik gelişmelere uygun olarak geliştirilen hem pos makinesi hem de yazar kasa olarak kullanılan yeni nesil cihazların ticari hayatımıza girmesi ile birlikte yazar kasa fişleri mal alım satımın bir belgesi olmasının yanın da kredi kartı ile ödeme yapıldığı için ödeme belgesini de temsil eder hale geldi.
Ancak yazarkasa sektöründe meydana gelen bu olumlu gelişmelere rağmen buna paralel olarak vergi mevzuatımızda gerekli olumlu düzenlemeler yapılamadı. Aksine aşağıda yazacağım tebliğ ve özelgelerde görüleceği üzere yazar kasa fişlerinin gider olarak kabul edilmesinde ve ödenen katma değer vergisinin iade alınmasında bazı sıkıntılar yaşandı.
Makalemizin konusu yazarkasanın mevzuatımızdaki yerini incelemek olmadığından, sadece anlatılmak istenilenlerin daha iyi anlaşılması için çok kısa bir şekilde Maliye Bakanlığıca bu konuda yapılan düzenlemelere ve verilmiş olan özelgelere bakacağız.
a) İlgili mevzuat ve kısıtlamalar
204 Sıra No'lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinden özetler;
Mükellefler her ticari faaliyet için yazar kasa fişi alamazlar.
aa) …… sayılan kimselere sattıkları emtia veya yaptıkları işler için satılan emtianın veya yapılan işin bedeli ne olursa olsun fatura vermelerinin emtiayı satın alan veya hizmeti yaptıran bu kimselerin de fatura istemelerinin ve almalarının zorunlu olduğu ve bunlar için perakende satış fişlerinin geçerli olmayacağı belirtilmiştir.
Mükellefler tüketim dışında alımlarda yazar kasa fişi alamaz.
bb)…….İşletmenin tüketimi dışında satışa konu olacak mal ve hizmetlerin alımlarında ise bedeli ne olursa olsun fatura düzenlenmesi defterlere faturalara dayanılarak kayıt yapılması gerekmektedir.
Belli bir tutarın üzerinde alış verişlerde yazar kasa fişi düzenlenemez
cc) “Perakende Satış Fişi ve Yazar Kasa Fişi Düzenleme Sınırı 880. TL dır”
Mükellefler tüketimlerini işyerinde yapmak ve kullanmak zorundadır
dd) ….. işyerlerinde kullanılmak ve tüketilmek amacıyla satın aldıkları (Kırtasiye, büro ve temizlik malzemeleri gibi) … mal ve hizmet bedelleri için düzenlenen perakende satış veya yazar kasa fişlerinin gider belgesi olarak kabul edilmesi……
b)Kısıtlama ile ilgili örnek özelgeler
Maliye Bakanlığı yazar kasa fişleri ile ilgili 20.11.2007 tarih ve 29/2925-233-929 sayılı .özelgesinde ”…Firmanın pazarlama ve satış departmanlarında çalışan elemanlarının şehir içi ve dışındaki seyahatlerinde yeme içme gibi harcamalarının kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınabilmesi için fatura ile tevsiki zorunludur” denilmektedir.
İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığının vermiş olduğu bir özelgede de ”…Aracınızın bakım ve onarım giderleri ile yedek parça alımları için düzenlenen yazarkasa fişlerinin gider olarak kaydedilebilmesi mümkün olmayıp, yapılan bu harcamaların fatura ile tevsik edilmesi gerekmektedir.” denilmektedir.
İzmir VDB'nin, 04.10.2011 tarih ve 35.16.01-176300-500 sayılı Özelgesinde ise "KDV mükelleflerinin işletmelerinde tüketime konu olacak kırtasiye, büro ve temizlik malzemeleri, gıda gibi genel giderlerin ödeme kaydedici cihaz fişi ile tevsik edilmesi mümkündür. Ancak, bunlar dışında kalan alış ve giderler ödeme kaydedici cihaz fişi ile tevsik edilemeyeceğinden, söz konusu belgelerde yer alan katma değer vergisi de indirim konusu yapılamayacaktır." Denilmektedir.
Yazarkasa hakkında verilen özelgelere baktığımızda 204 nolu tebliğde yazılı “ işyerlerinde kullanılmak ve tüketilmek amacıyla satın aldıkları” diye başlayan tanımların önemli ve etkili olduğunu görüyoruz. Buna paralel olarak şirket merkezinin dışında özellikle de şirketin pazarlama elemanlarının şehir dışında yapılan giderlerin faturalandırılması istenmektedir.
Peki yazarkasa ile ilgili kısıtlamalar neden bu kadar çok, mükellefler neden bu kadar özelge alma ihtiyacı hissediyor , birde onun nedenlerini inceleyelim.
Yazarkasa fişlerinin kısıtlamaya maruz kalması ve gider kabul edilmemesindeki en büyük etken faturada bulunan bazı önemli bilgilerin yazarkasada olmamasından kaynaklanmaktadır. Bu bilgiler malı veya hizmeti satın alanın adı soyadı, adresi , vergi dairesi ve TC kimlik (vergi ) numarasıdır.
Yeni nesil yazarkasalarda ise yazarkasa fişine bağlı pos cihazında malı veya hizmeti satın alanın ve kredi kartı ile ödemeyi yapanın adı soyadı, TC kimlik numarası , kredi kartı bilgileri ve sistemde izlenmesi açısından referans numarası mevcuttur. Ayrıca pos fişi sayesinde satın alınan mal veya hizmetin kredi kartı ile ödeme belgesini verme özelliği de mevcuttur.
Bana göre bu özelliği ile yazarkasa fişinin mal veya hizmetin gerçekten alındığının ispat edici yanı daha da kuvvetlenmiştir , çünkü hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde ödeme gerçekleşmiştir.
Bütün bunlara ilave olarak kredi kartı ile yapılan alışverişlerde yazarkasa fişlerine ait satışlar katma değer vergisi beyannamesinde ayrı bir sütun altında gösterilmekte, ayrıca bankacılık ve Maliye Bakanlığının bilgi sistemlerinde de izlenmektedir.
Sonuç; Gelişen teknoloji ile birlikte yazarkasa fişleri hem pratik, hem ekonomik, hem de kullanım kolaylığı açısından kayıt dışının önlenmesinde faydalar sağlayacaktır, buna inanıyorum. Bu nedenle yeni nesil cihazların yaygınlaşması ile birlikte yazarkasa fişlerinin Vergi Usul Kanunundaki gider kısıtlamalarını yeniden gözden geçirilmesi gerekmektedir. Maliye Bakanlığı yine de yazarkasa fişlerinden şüphe duyarsa fişler üzerine ilave bir takım bilgiler yazılmasını isteyebilir, teknoloji de buna müsaittir.
Yazarkasa fişlerinin kullanımı konusunda vergi mevzuatımızdan kaynaklı sorunların aşılmasında Maliye Bakanlığına büyük görev düşmektedir. Bu düzenlemelerin yapılması kayıt dışının azalmasına da yardımcı olacaktır,
Mükelleflerimizin bu isteklerine kulak verelim, yazarkasalarımızı yazmaz hale getirmeyelim.
