SON YAZILAR

16 Haziran 2015 Salı

SPK Kapsamındaki Firmaların Bağımsız Denetimi İçin Yeni Şirket Kuruluşu İmkansız Hale Getirilmiştir

Unknown | 15:09 | | | | | | | |
SPK Kapsamındaki Firmaların Bağımsız Denetimi İçin Yeni Şirket Kuruluşu İmkansız Hale Getirilmiştir

 Ekrem ÖNCÜ


Değerli okurlarımız uzun bir aradan sonra bağısız denetçilik mesleğine ilişkin yeni bir yazı kaleme alıyorum. Bunun nedeni Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun (İtiraz No:2014/440, Karar Tarihi 15.12.2014) konu hakkında vermiş olduğu karardır. Bilindiği üzere, SPK’nın Seri:X ve 28 Nolu Tebliği uyarınca SPK kapsamında yer alan firmaların bağımsız denetimini yapabilmek için bağımsız denetim firmalarının sorumlu ortak baş denetçilerinin SPK kapsamındaki firmalarda en az iki yıl fiilen denetim yapma şartı aranmaktadır. Tebliğin söz konusu düzenlemesi yargıya intikal ettirilmiş ve yargı düzenlemenin devamı yönünde karar vermiştir. Konu bu yazımızda kapsamlı bir şekilde ele alınacaktır.

 
SORU: 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu kapsamındaki sermaye piyasası kurumları hangileridir?

Söz konusu kurumlar 6362 sayılı Kanunun 35’inci maddesinde sayılmıştır. Buna göre; “a) Yatırım kuruluşları, b) Kolektif yatırım kuruluşları, c) Sermaye piyasasında faaliyette bulunacak bağımsız denetim, değerleme ve derecelendirme kuruluşları, ç) Portföy yönetim şirketleri, d) İpotek finansmanı kuruluşları, e) Konut finansmanı ve varlık finansmanı fonları, f) Varlık kiralama şirketleri, g) Merkezî takas kuruluşları, ğ) Merkezî saklama kuruluşları, h) Veri depolama kuruluşları, ı) Kuruluş ve faaliyet esasları Kurulca belirlenen diğer sermaye piyasası kurumları” SPK kapsamındadır.
 
SPK Bağımsız Denetim  Şirketleri İçin Ek Şartlar Getirebilir mi?

SPK Kanununun 62’nci madde düzenlemesi, “Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yetkilendirilmiş bağımsız denetim kuruluşlarından bu Kanun uyarınca bağımsız denetim faaliyetinde bulunacaklardan istenilecek ilave şartlar Kurul tarafından belirlenir ve bu şartları haiz bağımsız denetim kuruluşlarına ilişkin liste kamuoyuna açıklanır. Kurul, listede yer alan bağımsız denetim kuruluşlarının bu Kanun kapsamındaki bağımsız denetim faaliyetlerine ilişkin yapacağı kalite kontrol ve denetim çalışmaları neticesinde standart ve mevzuata aykırılıkları tespit edilenleri listeden çıkarmaya yetkilidir. Kurul, yapacağı kalite kontrol ve denetim çalışmalarının sonuçlarını Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumuna bildirir.
 
Kurul, bu Kanun hükümlerine tabi kuruluşların bilgi sistemleri denetimi, derecelendirme ve değerleme faaliyetlerinin güvenli ve bağımsız şekilde yürütülmesi ve bunu teminen kalite güvence sistemlerinin oluşturulması ile kamu yararını da gözetmek suretiyle uluslararası standartlara uyumunun sağlanması amacıyla düzenleme, gözetim ve denetim yapar. Bu kuruluşların yetkilendirilmesi, yönetici ve çalışanlarının lisanslanması ve bu kuruluşlar hakkındaki sicil bilgileri ile bu bilgilerin kamuya açıklanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurul tarafından belirlenir”  şeklindedir.
 
Buna göre, SPK’ya ilave şart getirme konusunda sınırı konulmamış bir yetki verilmiştir. Kanaatimize göre ilave şart koyma yetkisinin sınırı kanunda çizilmiş olmalı idi. İşte SPK Kanununun 62’nci maddesinin iptali konunun bu boyutuyla Anayasa Mahkemesine taşınabilirdi.
 
SORU: Sermaye Piyasasında Bağımsız Denetim Standartları Hakkında Tebliğ (Seri:X, No:22)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Seri:X, No:28) ile Getirilen İlave Şartlardan Hangileri Mahkemeye Taşınmıştır?

Seri X No:28 Tebliğin ikinci maddesi ile Seri X No:22 Tebliğin İkinci Kısmının 3 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
 
“MADDE 3 - (1) İşletmelerin finansal tablolarının bağımsız denetimi ile görevlendirilecek bağımsız denetim kuruluşlarının;
…
c) Sermayesinin ve oy haklarının en az %51’inin sorumlu ortak baş denetçilere ait olması,…”
 
c bendi için verilen yürütmeyi durdurma kararı Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından da uygun bulunmuştur. Yani sorumlu ortak baş denetçinin %51 paya sahip olması şartının aranılması düzenlemesi iptal edilecektir.
 
Seri X No:28 Tebliğin üçüncü maddesi ile Seri X No:22 Tebliğin İkinci Kısmının 4 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
 
“MADDE 4 - (1) Yönetici ve bağımsız denetçilerin;
…
b) Kanun’a tabi ortaklık ve sermaye piyasası kurumlarının bağımsız denetim çalışmalarında görev alabilmeleri için, Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yetkilendirildikleri tarihi takiben, her yıl en az bir olmak üzere, iki yılda iki adet Kanun kapsamında olmayan ortaklıkların bağımsız denetim çalışmasında fiilen yer almış veya sermaye piyasasında bağımsız denetim yapmaya yetkili kuruluşlarda denetçi yardımcısı olarak fiilen iki yıl çalışmış olması,
 
c) Sorumlu ortak baş denetçi olabilmek için, en az iki yıl Kurulun listesinde yer alan bağımsız denetim kuruluşlarında sermaye piyasası kurumları ve halka açık anonim ortaklıkların bağımsız denetiminde fiilen denetçi, kıdemli denetçi veya baş denetçi unvanı ile faaliyet göstermeleri,…”
 
Yukarıdaki b ve c bendinin de iptali istenilmiş ancak Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu  da bu itirazı kabul edilmiştir. Yani yukarıda b bendinde sayılan şartlar yönetici, bağımsız denetçi için aranılmaya devam edilecektir. Diğer yandan c bendinde sorumlu ortak baş denetçi için sayılan şart ta istenilmeye devam edilecektir.
 
Seri X No:28 Tebliğin dördüncü maddesi ile Seri X No:22 Tebliğin İkinci Kısmının 5 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
 
“MADDE 5 - (1) Bağımsız denetim faaliyetlerinde bulunmak isteyen ve Tebliğin bu Kısmının “Kuruluş şartları” başlıklı maddesinde yer alan şartları taşıyan kuruluşlar aşağıda yazılı hususları içeren bilgi ve belgeler ile Kurula başvururlar.
…
ç) Ortak, yönetici ve bağımsız denetçilere ilişkin bilgiler ile Tebliğin bu Kısmının “Yönetici ve bağımsız denetçiler” başlıklı maddesinde sayılan niteliklere sahip olunduğunu gösteren belgeler (Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından sermaye piyasasında bağımsız denetçi olarak yetkilendirildiklerine dair belge, denetçilerin yetkilendirildikleri tarihi takiben her yıl en az bir olmak üzere iki yılda en az iki bağımsız denetim çalışmasında fiilen yer aldıklarını tevsik edici belge ve bilgiler, imza sirküleri, diploma örneği, müflis olunmadığına ve mesleki faaliyetler dışında ticari hiçbir işle uğraşılmadığına ilişkin beyan, adli sicil kaydı, sorumlu ortak baş denetçilerin mesleki deneyim süresinin en az iki yılını fiilen Kurulun listesinde yer alan bağımsız denetim kuruluşlarında geçirdiğine ve görev aldıkları bağımsız denetim işlerine ilişkin belge ve Kurulca istenen diğer belgeler),…”
 
Yukarıdaki ç bendinin de iptali istenilmiş ancak Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu da bu itirazı kabul edilmiştir. Yani  yukarıda ç bendinde sayılan şartlar da istenilmeye devam edilecektir.
 
SORU: Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 2014/440 İtiraz Nolu Kararı (Danıştay 13. Dairesinin 13.02.2014 tarih ve E:2013/2657 sayılı kararı) Hangi Yönde Olmuştur ve Gerekçesi Nedir?

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 2014/440 İtiraz Nolu Kararının ilgili bölümüne aşağıda yer verilmiştir.
 
“… Dolayısıyla, 6362 sayılı Kanun'a göre de, sermaye piyasası alanında faaliyette bulunan ve 660 sayılı KHK uyarınca kamu yararını ilgilendiren kuruluşlar olarak tanımlanan halka açık şirketler ve sermaye piyasası kurumlarının bağımsız denetimini yapacak bağımsız denetim kuruluşlarının ve bu kuruluşlarda görev alacak bağımsız denetçilerin öncelikle Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu’ndan yetki belgelerini almış olmaları zorunlu olmakla birlikte, anılan Kurum tarafından yetkilendirilen bağımsız denetim kuruluşları ve bu kuruluşlarda görev alan bağımsız denetçilerden, ancak davalı idare tarafından öngörülen ilave şartları taşıdığı yine davalı idarece belirlenecek olanların sermaye piyasası alanında bağımsız denetim faaliyetinde görev alabileceği de kuşkusuzdur.
 
Öte yandan, sermaye piyasası alanında yapılacak dşnetim faaliyetinin, hem bağımsız denetimi raporlarından asıl yararlanan kişiler olan yatırımcıların çokluğu nedeniyle ülke ekonomisi apışından riskli bir alan olduğu hem de denetlenecek kuruluşların büyüklüğü ve yapısal çeşitliliği nedeniyle özel uzmanlık gerektirdiği gözetilerek, 6362 sayılı Kanun'da, sermaye piyasası alanında bağımsız denetim faaliyetinde bulunmak üzere Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu'ndan yetki belgelerini almış olan kişilerden istenilecek ilave şartların neler olduğu belirtilmemiş; anılan Kanun'un 62. maddesinde, ilave şartların sektörü düzenlemek ve denetlemekle görevli kamu idare otoritesi olan davalı Kurum tarafından belirleneceğinin ifade edilmesiyle yetinilmiş ise de, ilave şartların belirlenmesi konusunda yasa koyucu tarafından özel uzmanlık alanına giriyor olması nedeniyle davalı idareye tanınan bu takdir yetkisinin kullanımı sınırsız olmayıp, 6362 sayılı Kanun'da yer alan sınırlar içinde kalmak şartıyla, sermaye piyasasında bağımsız denetimin içeriğine uygun ve bağımsız denetimden beklenen faydanın sağlanması amacına yönelik olarak kullanılması gerektiği de kuşkusuzdur.

Bu kapsamda, 6362 sayılı Kanun'un davalı Kurum'a tanıdığı ilave şartlan belirleme görev ve yetkisi sınırları içinde ve sermaye piyasalarında yapılacak bağımsız denetimin önemi ve özelliği göz önünde bulundurularak getirildiği anlaşılan Seri X No:28 sayılı Tebliğin, bağımsız denetçilerin ve bağımsız denetim kuruluşlarında denetimi planlayıp yöneten kişi konumunda bulunan sorumlu ortak baş denetçilerin Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yetkilendirmelerini takiben, halka açık şirketler ve sermaye piyasası kurumlan gibi, bağımsız denetim riski yüksek şirketlerin denetiminde bulunmadan önce, belli bir deneyime ulaşmalarını öngören 3. maddesinde ver alan 4/1-b ve 4/1-c maddelerinde ve bu maddeye paralel olarak getirilen 4. maddesinin 5/1-ç bendinde yer alan düzenlemede hukuka aykırılık görülmemiştir.
 
Davalı idarenin Tebliğin 2. maddesinde yer alan 3/1-c bendine yönelik itiraz istemine gelince; Danıştay Onüçüncü Dairesince, 2577 sayılı Kanun'un değişik 27. maddesinde öngörülen ve yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesi için gerekli olan koşulların gerçekleşmiş olduğu dikkate alınarak anılan düzenlemenin yürütmesinin durdurulması isteminin kabul edildiği anlaşıldığından, davalı idarenin Tebliğ'in bu kısmına yönelik itirazı yerinde görülmemiştir.”
 
Ancak...