Mali Tatil Uygulamasında Önemli Hususlar
Özkan AYKAR
Ülkemizde 5604 sayılı Mali Tatil İhdas Edilmesi Hakkında Kanun hükümlerine göre; her yılın Temmuz ayının birinden yirmisine kadar (yirmisi dahil) mali tatil uygulanmaktadır. 2015 yılı için mali tatil, 1 Temmuz 2015 Çarşamba günü başlar ve 20 Temmuz 2015 Pazartesi günü mesai saati bitiminde sona erer.
Bu yazımızda, öncelikle mali tatil nedeniyle uzayan süreler, mali tatil nedeniyle işlemeyen süreler, mali tatil kapsamında olmayan süreler, ile bu sürelerin hesaplanmasına ilişkin uygulama örneklerine yer verilerek mali tatil hakkındaki hususlar açıklanmaya çalışılacaktır.
1. Mali tatil uygulamasının genel gerekçesi
Anayasamızda belirtildiği üzere devlet, çalışma hayatının standartlarını yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek, çalışma barışını sağlamak, çalışmayı desteklemek ve çalışanları korumak için gerekli tedbirleri almak zorundadır.
Bu itibarla meslek mensuplarını yoğun iş stresinden uzaklaştırarak, daha verimli ve sağlıklı çalışmalarını sağlamaya yönelik olarak düzenlenen “5604 sayılı Mali Tatil İhdas Edilmesi Hakkında Kanun” 28 Mart 2007 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Söz konusu kanunun genel gerekçesinde “Muhasebe Meslek mensupları ve personeli, başta meslek yasasında belirtilen işler olmak üzere çeşitli yasalar nedeniyle meydana çıkan, güncel mali ve ekonomi ile ilgili işler nedeniyle yoğun ve yorucu bir iş temposuyla çalışmakta, ruhen ve bedenen yorulmakta ve kendilerine ayrılan bir tatil zamanı olmadığından dolayı yeterince dinlenememektedirler. Bu durum, muhasebe işlemlerinin, mali işlemlerin ve diğer çeşitli işlerin verimini düşürmekte, düzenli olarak yürütülmesini engellemekte, ülke ekonomisine ve sosyal hayata olumsuz etkileri olmaktadır” şeklinde ifadelerine yer verilmiştir.
2. Mali tatil nedeniyle sürelerin uzaması
Vergi Usul Kanunu'nun 18. maddesinde; resmi tatil günlerinin süreye dahil edileceği, sürelerin son gününün resmi tatile rastlaması halinde sürenin tatili takip eden ilk iş gününün tatil saatinde biteceği hüküm altına alınmıştır. Bu itibarla mali tatil nedeniyle uzayan sürelerin son günü hesaplanırken söz konusu madde dikkate alınmaktadır.
5604 sayılı Mali Tatil İhdas Edilmesi Hakkında Kanun'un 1'inci maddesinin (2) numaralı fıkrasına göre, son günü mali tatile rastlayan aşağıda maddeler halinde belirtilen süreler, mali tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılacaktır.
2.1. Beyanname verme ve ödeme süreleri
Beyanname verme süresinin son günü mali tatil süresine rastlayan vergi, resim ve harçlara ilişkin beyannamelerin verilme süreleri, mali tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzayacaktır.
İkmalen, re'sen veya idarece yapılan tarhiyata ilişkin olup vadesi mali tatile rastlayan vergi, resim ve harçlar ile vergi cezaları ve gecikme faizlerinin ödeme süresi, mali tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılacaktır.
| 2015 YILI TEMMUZ AYINDA VERİLECEK BEYANNAME VE BİLDİRİMLER | |||
|---|---|---|---|
| DÖNEMİ | BİLDİRİM/BEYANNAME TÜRÜ | BİLDİRİM/BEYAN SON GÜNÜ | ÖDEME SON GÜNÜ |
| Haziran/2015 | Katma Değer Vergisi | 27 Temmuz 2015 | 30 Temmuz 2015 |
| Haziran/2015 | Muhtasar (Aylık) | 27 Temmuz 2015 | 30 Temmuz 2015 |
| Nisan-Haziran/2015 | Muhtasar (Üç Aylık) | 27 Temmuz 2015 | 30 Temmuz 2015 |
| Haziran/2015 | Özel Tüketim Vergisi | 27 Temmuz 2015 | 30 Temmuz 2015 |
| Haziran/2015 | Damga Vergisi | 27 Temmuz 2015 | 30 Temmuz 2015 |
| Haziran/2015 | Banka Sigorta Mua.Vergisi | 27 Temmuz 2015 | 30 Temmuz 2015 |
| Haziran/2015 | FORM Ba Ve FORM Bs | 31 Temmuz 2015 | - |
Örneğin; Vergi Dairesi tarafından yapılan bir tarhiyata karşı mükellef tarafından açılan dava sonucunda mahkeme tarafından verilen red kararı üzerine düzenlenen 2 no’lu ihbarnamenin 12.06.2015 tarihinde mükellefe tebliğ edilmesi halinde, ihbarnamede belirtilen tutarların ödeme süresinin son günü 12.07.2015 tarihidir. Ancak bu sürenin de mali tatilin içinde bulunması nedeniyle ödeme süresi 27.07.2015 tarihine kadar uzamış sayılır.
2.2. Başvuru süreleri
İkmalen, re'sen veya idarece yapılmış olan tarhiyatlara karşı mükelleflerin uzlaşma talep etme veya cezada indirim talebinde bulunma süresi, vergi/ceza ihbarnamesinin tebliğ tarihinden itibaren 30 gündür. Başvuru süresinin son gününün mali tatile rastlaması halinde söz konusu süre, mali tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılacaktır.
Örneğin; 01.06.2015 tarihinde mükellefe tebliğ edilen ikmalen tarhiyata ilişkin ihbarnamesine karşı, uzlaşma veya indirim talep etme hakkının son günü 01.07.2015 tarihidir. Bu tarihin mali tatile rastlaması nedeniyle sürenin son günü 27.07.2015 tarihi olacaktır.
2.3. Bilgi verme süreleri
Devamlı bilgi verme hükümleri kapsamında, Kamu idare ve müesseseleri (Kamu hizmeti ifa eden kurum ve kuruluşlar dahil) ile gerçek ve tüzel kişilerden devamlı bilgi verme çerçevesinde istenecek bilgilerin verilmesine ilişkin sürenin son gününün mali tatile rastlaması halinde anılan süre, mali tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılacaktır.
3. Mali tatil nedeniyle işlemeyen süreler
5604 sayılı Kanunun 1. maddesinin (3) numaralı fıkrasında, "Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirli sürelerde yapılması gereken muhasebe kayıt süreleri, bildirim süreleri ve vergiyle ilgili işlemlere ilişkin dava açma süreleri malî tatil süresince işlemez. Belirtilen süreler malî tatilin bitiminden itibaren tekrar işlemeye başlar." hükmüne yer verilmiştir.
Başka bir ifadeyle belirli sürelerde yapılması gereken muhasebe kayıt süreleri, bildirim süreleri ve vergiyle ilgili işlemlere ilişkin dava açma süreleri mali tatil süresince işlemez.
3.1. Muhasebe kayıt süreleri
Vergi Usul Kanununun 219. maddesinde muamelelerin defterlere kayıt zamanı belirlenmiş bulunmaktadır. Buna göre muamelelerin, defterlere işin hacmine ve icabına uygun olarak muhasebenin intizam ve açıklığını bozmayacak bir zaman zarfında kaydedilmesi gerekmekte olup, bu gibi kayıtların on günden fazla geciktirilmesi uygun değildir. Muamelelerin muhasebe fişlerine kaydedilmesi ve defterlere kayıtların bu fişler üzerinden yapılması halinde ise muamelelerin fişlere kaydedilmesi, defterlere kaydedilmesi hükmündedir. Bu durumda, muhasebe fişlerinde yer alan muamelelerin esas defterlere en geç 45 gün içinde işlenmesi gerekmektedir. Söz konusu kayıt sürelerinin mali tatile rastlaması halinde ise süre, mali tatil süresince işlemeyecektir.
Örneğin; Mükellefin, 5 Temmuz 2015 tarihinde yaptığı satışa ilişkin olarak düzenlediği aynı tarihli faturasını defterlerine kaydetme süresi (muamelelerin muhasebe fişi kullanılmadan doğrudan defterlere kaydedildiği durumda), söz konusu faturanın düzenlenme tarihinden itibaren 10 gün olup, bu süre 15 Temmuz 2015 tarihinde sona erecektir. Ancak, söz konusu sürenin mali tatile rastlayan 10 günlük kısmı işlememiş sayılacağından, defterlere kaydetme süresi 30 Temmuz 2015 tarihinde (bu tarih dahil) sona erecektir.
3.2. Bildirme süreleri
Bildirmeler, Vergi Usul Kanununun 153 ila 170. maddeleri arasında düzenlenmiş ve Kanunun 168. maddesinde de bildirmelerin hangi süreler içinde yapılacağı belirlenmiştir. Bildirim sürelerinin mali tatile rastlaması halinde ise süre, mali tatil süresince işlemeyecektir.
Örneğin; 10.06.2015 tarihinde işi bırakan bir mükellef, işi bırakma bildirimini bir ay içerisinde vergi dairesine vermesi gerektiğinden bildirimin verilme süresinin son günü 10.07.2015 tarihidir.
Mali tatilin 1 Temmuzda başlamış olması nedeniyle mali tatil içine rastlayan 10 günlük süre işlemeyeceğinden süre 30.07.2015 tarihine kadar uzamış sayılacaktır.
3.3. Dava açma süreleri
İkmalen, re'sen veya idarece yapılmış olan tarhiyatlara karşı mükelleflerin dava açma süresi, tarhiyata ilişkin vergi/ceza ihbarnamesinin tebliğ tarihinden itibaren 30 gündür. Dava açma süresinin mali tatile rastlaması halinde süre, mali tatil süresince işlemeyecektir. Mali tatil nedeniyle uzayan dava açma süresinin son gününün 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca çalışmaya ara verme süresine rastlaması durumunda ise dava açma süresi, çalışmaya ara vermenin sona erdiği günü izleyen günden itibaren yedi gün uzayacaktır.
Örneğin; 17.06.2015 tarihinde tebliğ edilen ihbarnameye karşı dava açma süresi 17.07.2015 tarihinde sona erecektir. Sürenin mali tatile rastlayan 17 günlük kısmı işlemeyeceğinden dava açma süresi 06.08.2015 tarihine kadar uzamış sayılacaktır. Bu süreninde çalışmaya ara verme süresine rastlamış olması nedeniyle süre 07.09.2015 tarihine kadar uzamış sayılacaktır.
4. Mali tatil süresinde vergi incelemesi
5604 sayılı Kanun ile mahkeme kararı veya Cumhuriyet Savcılıklarının talebi üzerine ya da Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre yapılan aramalı incelemeler hariç olmak üzere, mali tatil süresince inceleme amacıyla defter ve belgelerin ibrazı talep edilemeyeceği, mükellefin işyerinde incelemeye başlanılmayacağı hüküm altına alınmıştır. Kanun hükmünde belirtildiği üzere; Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre yapılan vergi incelemeleri hakkında, mali tatil süresi içinde aşağıdaki sınırlamalar getirilmiştir:
- Mahkeme kararı veya Cumhuriyet Savcılıklarının talebi üzerine veya VUK hükümlerine göre yapılan aramalı incelemeler hariç olmak üzere mali tatil süresince inceleme amacıyla defter ve belgelerin ibrazı talep edilemez, mükellefin işyerinde incelemeye başlanamaz.
- Mali tatil süresinden önce başlanılmış olan bir incelemeye bu süreden önce ibraz edilen defter-belge üzerinde devam edilebilecek; ancak bu süre zarfında mükelleften ilave defter, belge ve bilgi talep edilemeyecek, mükellef veya vergi sorumlusu inceleme sonucunda yapılacak tespitlerin yer aldığı tutanağı imzalamaya davet edilemeyecektir.
- Vergi inceleme elemanları tarafından mali tatil süresinden önce yapılan tebliğ ile mükelleften defter ve belge ibrazının talep edilmesi ve bu talebe ilişkin verilen sürenin son gününün mali tatile rastlaması halinde, süre mali tatilin son gününü izleyen günden itibaren 7 gün uzamış sayılır.
5. Bilgi isteme ve tebligat işlemleri
5604 sayılı Kanunun 1. maddesinin (5) numaralı fıkrasında, "Tatil süresince, vergi ve ceza ihbarnameleri ile mahsup taleplerine yönelik olanlar hariç, bilgi isteme talepleri mükelleflere, vergi ve ceza sorumlularına bildirilmez. Ancak tatil süresi içinde gerçekleşen tebligat işlemlerinde süre, malî tatilin son gününden itibaren işlemeye başlar." hükmü yer almaktadır.
Vergi Ceza İhbarnameleri mali tatil süresi içinde mükellefler ile vergi ve ceza sorumlularına bildirilmeyecek, tatil süresi içinde gerçekleşen tebliğ işlemlerinde ise süre mali tatil süresince işlemeyecektir. Bunun dışında mahsup taleplerine yönelik olanlar hariç, bilgi isteme talepleri mali tatil süresi içinde mükelleflere bildirilmez.
Örneğin; 4.07.2015 tarihinde tebliğ edilen ihbarnameye karşı, mükellefin yasal haklarına başvuru süresi 20.07.2015 tarihinden itibaren başlayacaktır.
6. Mali tatil kapsamında olmayan süreler
5604 sayılı Kanunun 1. maddesinin (7) numaralı fıkrasında, "Gümrük idareleri, il özel idareleri ve belediyeler tarafından tarh ve/veya tahsil edilen vergi, resim ve harçlarla ilgili olarak malî tatil uygulanmaz." hükmüne yer verilmiştir.
Söz konusu fıkra hükmüne göre, gümrük idareleri, il özel idareleri ve belediyeler tarafından tarh ve/veya tahsil edilen (ithalde alınan katma değer vergisi, emlak vergisi, çevre temizlik vergisi gibi) vergi, resim ve harçlar hakkında mali tatil uygulanmayacaktır.
Ayrıca, kaynak kullanımını destekleme fonu kesintilerine ilişkin olarak verilmesi gereken bildirimlerin verilme ve ödeme süreleri de mali tatil nedeniyle uzamayacaktır.
Diğer taraftan, özel kanunlarında ödeme süreleri tespit edilmemiş amme alacaklarının ödeme sürelerinin, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tayin edilmesi ve tayin edilen sürelerin de mali tatile rastlaması halinde bu alacaklar için belirlenen ödeme sürelerinin, mali tatil nedeniyle uzaması söz konusu olmayacaktır.
7. Sonuç
Meslek mensuplarını yoğun iş stresinden uzaklaştırarak, daha verimli ve sağlıklı çalışmalarını sağlamaya yönelik olarak düzenlenen “5604 sayılı Mali Tatil İhdas Edilmesi Hakkında Kanun” 28 Mart 2007 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Mali tatil süresince, bazı sürelerin mali tatilin son gününü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzaması, bazı bildirimlerin, vergisel işlemlerin ve sürelerin mali tatil süresi boyunca işlememesi ve işlemeyen sürelerin malî tatilin bitiminden itibaren tekrar işlemeye başlaması, ayrıca bazı ödeme sürelerinin uzaması söz konusu olabilmektedir.
Söz konusu yasaya göre 2015 yılı için mali tatil, 1 Temmuz 2015 çarşamba günü başlamış olup, 20 Temmuz 2015 pazartesi günü mesai saati bitiminde sona erecektir.
KAYNAKÇA:
- 5604 sayılı Mali Tatil İhdas Edilmesi Hak. Kanun
- 1 Sıra no'lu Mali Tatil Uygulaması Hk. Genel Tebliğ
- GİB, 1 Seri No’lu Mali Tatil Uygulaması Hakkında Genel Tebliğin "Diğer Hususlar" Başlıklı 10 Uncu Bölümüne İlişkin Duyuru
