18.02.2016
Dilek KUŞCU YILDIRIM
Gelir Uzmanı
2015 YILI BASİT USULDE TİCARİ KAZANCIN BEYANI
1.Giriş
2015 takvim yılında elde ettiği gelirin tamamı, basit usulde tespit edilen ticari kazançtan ibaret olan gelir vergisi mükellefleri için beyan dönemi 25 Şubat 2016 tarihinde sona eriyor.
Bu yazımızda, basit usulde ticari kazanç elde eden mükelleflerin, ticari kazançlarının tespiti, Gelir vergisi beyannamelerinin verilme zamanı ve yeri, beyannamelerinde gelir üzerinden yapılacak indirimlerin neler olduğu ve vergilerinin ne zaman ödeneceğine ilişkin bilgilere yer verilmiş olup, Basit Usulde Ticari Kazancın Beyanı örneklerle açıklanmaya çalışılmıştır.
2. Basit Usulde Ticari Kazancın Beyanı
Gelir vergisine tabi olan ticaret ve sanat erbabı kazancın tespit usulü bakımından ikiye ayrılmaktadır. Basit usulde gelir vergisine tabi olanlar ve Gerçek usulde gelir vergisine tabi olanlardır.
Basit usulde vergilendirilen mükellefler, kazancın tespiti ve Vergi Usul Kanununun defter tutma hükümleri hariç; bildirme, vesikalar, muhafaza, ibraz, diğer ödevler, ceza hükümleri ile bu Kanun ve diğer kanunlarda yer alan ikinci sınıf tüccarlar hakkındaki hükümlere tabidirler.
Basit usulde vergilendirme kapsamında bulunan mükelleflere, gerçek usulde vergilendirilen mükelleflerden farklı bir takım kolaylıklar sağlanmıştır. Basit usulde vergilendirmenin sağladığı bazı kolaylıklar şunlardır: Defter tutulmaz. Vergi tevkifatı yapılmaz ve muhtasar beyanname verilmez. Geçici vergi ödenmez.
Basit usulde vergilendirilen mükelleflerin teslim ve hizmetleri katma değer vergisinden istisnadır. Ticari kazancın tespitinde amortismana tabi iktisadi kıymet alışları ve satışları dikkate alınmaz. Alınan ve verilen belgelerin kayıtları mükelleflerin bağlı oldukları meslek odalarındaki bürolarda tutulmaktadır. Ancak, isteyen mükellefler kayıtlarını hiçbir yerden izin almadan kendileri tutabilecekleri gibi meslek mensuplarına da tutturabilirler.
3. Basit Usulde Ticari Kazancın Tespiti
Basit usulde ticari kazanç, bir hesap dönemi içinde elde edilen hasılat ile giderler ve satılan malların alış bedelleri arasındaki müspet farktır. Bu fark, faaliyetle ilgili olarak alınması ve verilmesi mecburi olan alış ve giderler ve hâsılatlara ilişkin belgelerde yazılı tutarlara göre hesaplanacaktır.
Kazancın bu şekilde tespiti sırasında emtia ticareti ile uğraşanlarca; Hesap dönemi sonundaki emtia mevcudunun değeri hâsılata, Hesap dönemi başındaki emtia mevcudunun değeri giderlere ilave edilecektir. Ancak, kullanılan sabit kıymetler gider yazılmayacak ve üzerlerinden amortisman hesaplanmayacaktır. Kazancı basit usulde tespit edilen mükelleflerin defter tutma yükümlülükleri bulunmamaktadır.
Örneğin: 2015 yılında Erzincan'ın Tercan İlçesinde bakkallık faaliyetinde bulunan ve basit usulde vergilendirilen Bay (A)’nin işletme hesabı özeti aşağıdaki gibidir:
Dönem başı mal mevcudu
|
18.000
|
Dönem içi alışlar
|
32.000
|
Giderler
|
17.000
|
Dönem hasılatı
|
74.000
|
Dönem sonu mal mevcudu
|
17.000
|
(Dönem hasılatı + Dönem sonu mal mevcudu) - (Dönem başı mal mevcudu + Dönem içi alışlar + Giderler)= Kar/ Zarar
(74.000 + 17.000) - (18.000 + 32.000 + 17.000) = 24.000 TL
Bay (A), 2015 yılında 24.000 TL kar elde etmiş olup, yıl içinde 5.000 TL Sosyal Güvenlik Primi (Bağ-Kur Primi) ödemiştir.
Mükellefin beyanı aşağıdaki gibi olacaktır.
Ticari Kazanç
|
24.000
|
Sosyal Güvenlik Primi
|
5.000
|
Kalan (24.000 TL -5.000 TL)
|
19.000
|
Vergiye Tabi Gelir (Matrah)
|
19.000
|
Hesaplanan Gelir Vergisi
|
4.200
|
Ödenecek Gelir Vergisi
|
4.200
|
2015 Takvim Yılı Gelirlerine Uygulanacak Vergi Tarifesi
12.000 TL'ye kadar
|
%15
|
29.000 TL'nin 12.000 TL'si için 1.800 TL, fazlası
|
%20
|
66.000 TL'nin 29.000 TL'si için 5.200 TL, fazlası
|
%27
|
66.000 TL'den fazlasının 66.000 TL'si için 15.190 TL,fazlası
|
% 35
|
oranında vergilendirilir.
| |
4. Basit Usule Tabi Mükelleflerin Gelir Vergisi Beyannamesinin Verilme Zamanı ve Yeri
Gelirin sadece basit usulde tespit edilen ticari kazançlardan ibaret olması halinde, 2015 yılı kazançlarına ilişkin yıllık beyanname 2016 yılı ŞUBAT ayının başından yirmibeşinci günü akşamına kadar verilecektir.
Basit usulde tespit edilen ticari kazanç yanında beyana tabi başka bir gelir unsurunun bulunması halinde, 2015 yılı kazançlarına ilişkin yıllık beyanname 2016 yılı MART ayının başından yirmibeşinci günü akşamına kadar verilecektir.
- Beyanname, kayıtlı bulunulan vergi dairesine verilecektir.
- Beyanname elden verilebileceği gibi posta ile de gönderilebilecektir.
- Beyanname taahhütlü olarak posta ile gönderildiğinde, postaya veriliş tarihi beyannamenin verildiği tarih olarak kabul edilecektir.
- Beyanname normal (adi) posta ile veya özel dağıtım şirketleri aracılığıyla gönderilirse, vergi dairesine ulaştığı tarih beyannamenin verildiği tarih olarak kabul edilecektir.
Mükellefler beyannamelerini, elektronik beyanname gönderme aracılık yetkisi almış olan, basit usul mükelleflerinin bağlı olduğu meslek odaları veya 3568 sayılı Kanun uyarınca yetki almış olup bağımsız çalışan serbest muhasebeci, serbest muhasebeci mali müşavir ve yeminli mali müşavirler aracılığı ile elektronik ortamda gönderebilirler.
5. Beyannamede Gelir Üzerinden Yapılacak İndirimler Nelerdir?
Ticari kazancı basit usulde vergilendirilen mükellefler, yıllık beyanname ile bildirilecek gelirlerine ilişkin olarak Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinde belirtilen hususları (şahıs sigorta primleri, eğitim ve sağlık harcamaları, bağış ve yardımlar, engellilik indirimi vb.) indirim konusu yapabileceklerdir. Söz konusu indirimlerin yapılabilmesi için, yıllık beyanname ile bildirilecek bir gelirin bulunması ve yapılacak indirimlerin ilgili mevzuatta belirtilen şartları taşıması gerekmektedir.
Örneğin: Basit usulde vergilendirilen Bay (B), çalışma gücünün asgari % 40’ını kaybetmiş olup, üçüncü derece engellilik indiriminden yararlanmaktadır. 2015 yılında kendi şahsı için 3.500 TL sosyal güvenlik primi ile küçük çocuğu için 3.000 TL birikimli hayat sigortası primi ödemiştir.
Üçüncü derece engelliler için yıllık indirim tutarı 2015 yılı için (200 x 12) = 2.400 TL olup, Bay (B) beyan edeceği gelirden 2.400 TL indirim yapacaktır.
Mükellefin küçük çocuğu için ödediği birikimli hayat sigorta priminin % 50’si, beyan edilen gelirin % 15’ini ve asgari ücretin bir yıllık tutarını aşmamak şartıyla, beyan edilen gelir tutarından indirim konusu yapılabilmektedir.
Bu durumda Bay (B)’nin ödediği birikimli hayat sigortası priminin % 50’si olan (3.000 x % 50) 1.500 TL, beyan ettiği gelirin %15’ini ve 2015 yılı için esas alınacak asgari ücretin bir yıllık tutarı olan 14.850- TL’yi aşmadığından, indirim konusu yapılabilecektir.
Mükellefin 01-25 Şubat 2016 tarihleri arasında vereceği, 2015 yılına ilişkin beyanı aşağıdaki gibi olacaktır:
2015 Yılına İlişkin Beyan
|
(TL)
|
Ticari Kazanç
|
45.000,00
|
Sosyal Güvenlik Primi
|
3.500,00
|
Beyan Edilen Ticari kazanç (45.000-3500)
|
41.500,00
|
İndirilecek Hayat Sigortası Primi ( 3.000x % 50)
|
1.500,00
|
Engellilik İndirimi (200 x 12)
|
2.400,00
|
İndirimler Toplamı (1.500 + 2.400)
|
3.900,00
|
Kalan (41.500-3.900)
|
37.600,00
|
Vergiye Tabi Gelir (Matrah)
|
37.600,00
|
Hesaplanan Gelir Vergisi
|
7.522,00
|
Ödenecek Gelir Vergisi
|
7.752,00
|
Damga Vergisi (47,80 +17,80)
|
65.60
|
6. Basit Usul Mükelleflerin Gelir Vergisi Ne Zaman Ödenek?
01-25 Şubat 2016 tarihleri arasında verilecek yıllık beyannameler üzerinden hesaplanan gelir vergisinin iki eşit taksitte ödenmesi gerekmekte olup; birinci taksitin 29 Şubat 2016 tarihine kadar, ikinci taksitin ise 30 Haziran 2016 tarihine kadar ödenmesi gerekmektedir.
Basit usulde tespit edilen ticari kazanç yanında beyana tabi başka bir gelir unsurunun bulunması halinde Mart ayı içerisinde verilecek beyannameler üzerinden hesaplanan gelir vergisi MART ve TEMMUZ aylarında olmak üzere, iki eşit taksitte ödenecektir.
7. Sonuç
Gelirin sadece basit usulde tespit edilen ticari kazançlardan ibaret olması halinde, 2015 yılı kazançlarına ilişkin yıllık beyanname 2016 yılı ŞUBAT ayının başından yirmibeşinci günü akşamına kadar verilecektir.
Yıllık beyannameler üzerinden hesaplanan gelir vergisinin iki eşit taksitte ödenmesi gerekmekte olup; birinci taksitin 29 Şubat 2016 tarihine kadar, ikinci taksitin ise 30 Haziran 2016 tarihine kadar ödenecektir.
Kaynaklar
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu
215, 225, 227, 238, 246 ve 255 no’lu Gelir Vergisi Genel Tebliği
GİB, Basit Usulde Mükellefler İçin Vergi Rehberi, Yayın No:196, Ocak 2016
Kaynak ► alosgk.com
