ÖZEL SİRKÜLER
2017
YILINDA
İŞLETME HESABI ESASI VE BİLANÇO
ESASINA GÖRE
DEFTER TUTMA VE SINIF DEĞİŞTİRME
HADLERİ
|
ÖZET
|
:
|
2017 yılında
mükelleflerin Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre işletme hesabı esası ve bilanço
esasına göre sınıf değiştirmede dikkate almaları gereken hadler.
|
213
Sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 176’ncı maddesinde tüccarlar defter tutma
bakımından ikiye ayrılmış; I’nci Sınıf Tüccarların Bilanço Esasına göre, II’nci
Sınıf Tüccarların ise İşletme Hesabı Esasına göre defter tutacakları
belirtilmiştir. Kimlerin I’inci Sınıf Tüccar, kimlerin ise II’nci Sınıf Tüccar
sayılacağı, sınıfların tespitine ilişkin hadler ve sınıflar arasındaki geçişe
ilişkin düzenlemelere, VUK’nın 177-181’inci maddeleri arasında yer verilmiştir.
|
Madde No
|
Konusu
|
2014 Yılında
Uygulanan Miktar (TL)
|
2015 Yılında
Uygulanan Miktar (TL)
|
2016 Yılında
Uygulanan Miktar (TL)
|
|
MADDE 177-
|
Bilanço esasına göre defter tutma hadleri
|
|
|
|
|
|
Alış tutarı
|
150.000
|
160.000
|
168.000
|
|
Satış tutarı
|
200.000
|
220.000
|
230.000
|
|
|
2- Yıllık gayrisafi iş hasılatı
|
80.000
|
88.000
|
90.000
|
|
|
3- İş
hasılatının beş katı ile yıllık satış tutarının toplamı
|
150.000
|
160.000
|
168.000
|
Vergi Usul Kanunu’nun düzenlemeleri ve ilgili tebliğlerde
açıklanan tutarlar dikkate alınmak suretiyle 2017
yılında I'nci ve II'nci sınıf tüccarların sınıf değiştirmede dikkate almaları
gereken hadlere ilişkin olarak aşağıdaki tablolar düzenlenmiştir.
|
I-Bilanço Esasından İşletme Hesabına
Geçiş
|
||||
|
Satın aldığı malları olduğu gibi veya işledikten sonra satan
bilanço esasına göre defter tutan I’nci sınıf bir tüccarın
|
1.
Son dönem iş hacminin % 20'yi
aşan bir nispette düşük olması durumu
|
2017 yılından itibaren işletme hesabı esasında defter tutabilir.
|
||
|
2016
yılı
|
Alış
Tutarı
|
134.400
liranın altındaysa
|
||
|
Satış
Tutarı
|
184.000
liranın altındaysa
|
|||
|
2.
Son üç dönem iş hacminin %
20'ye kadar bir düşüklük göstermesi durumu (her üç yılda)
|
||||
|
Alış
tutarları
|
2014
yılı
|
120.000 - 150.000 lira arasındaysa
|
||
|
2015
yılı
|
128.000 - 160.000 lira arasındaysa
|
|||
|
2016
yılı
|
134.400-168.000
lira arasındaysa
|
|||
|
Satış
tutarları
|
2014
yılı
|
160.000 - 200.000 lira arasındaysa
|
||
|
2015
yılı
|
176.000 - 220.000 lira arasındaysa
|
|||
|
2016
yılı
|
184.000 - 230.000 lira arasındaysa
|
|||
|
Satın aldığı malları olduğu gibi veya işledikten sonra satmanın
dışındaki işlerle uğraşan bilanço hesabı esasına göre defter tutan I’nci
sınıf bir tüccarın
|
1.
Son dönem iş hacminin % 20'yi
aşan bir nispette düşük olması durumu
|
|||
|
2016
yılı
|
Gayrisafi
İş Hasılatı
|
72.000 liranın altındaysa
|
||
|
2.
Son üç dönem iş hacminin %
20'ye kadar bir düşüklük göstermesi durumu (her üç yılda)
|
||||
|
Gayrisafi İş Hasılatı
|
2014
yılı
|
64.000 - 80.000 lira arasındaysa
|
||
|
2015
yılı
|
70.400 - 88.000 lira arasındaysa
|
|||
|
2016
yılı
|
72.000
– 90.000 lira arasındaysa
|
|||
|
Satın aldığı malları olduğu gibi veya işledikten sonra satan,
aynı zamanda bunun dışındaki işlerle de uğraşan bilanço esasına göre defter
tutan I’nci sınıf bir tüccarın
|
1.
Son dönem iş hacminin % 20'yi
aşan bir nispette düşük olması durumu
|
|||
|
2016
yılı
|
Diğer
İşlerden Elde Edilen Satış Hasılatının Beş Katı ile Mal Alım Satımı ile
İlgili Satış Tutarı Toplamı
|
134.400 liranın altındaysa
|
||
|
2.
Son üç dönem iş hacminin %
20'ye kadar bir düşüklük göstermesi durumu (her üç yılda)
|
||||
|
Diğer
İşlerden Elde Edilen Satış Hasılatının Beş Katı ile Mal Alım Satımı ile
İlgili Satış Tutarı Toplamı
|
2014
yılı
|
120.000 - 150.000 lira arasındaysa
|
||
|
2015
yılı
|
128.000 - 160.000 lira arasındaysa
|
|||
|
2016
yılı
|
134.400 - 168.000 lira arasındaysa
|
|||
|
*Sınıf değiştirmeye ilişkin yüzdesel düşüklükler mal alış
tutarlarında olabileceği gibi mal satış tutarlarında veya iş hasılatında da
olabilir. Bu yüzdesel düşüklükler bir
yıl mal satış tutarında, diğer yıl ise mal alış tutarında olabilir. Bilanço
esasından işletme hesabı esasına geçiş ihtiyari olup dileyen mükellefler söz
konusu şartları sağlasalar bile 2017 yılında bilanço esasında defter tutmaya
devam edebilirler.
|
||||
|
II- İşletme Hesabından Bilanço
Esasına Geçiş
|
||||
|
Satın aldığı malları olduğu gibi veya işledikten sonra satan
işletme hesabı esasına göre defter tutan II’nci sınıf bir tüccarın
|
1.
Son dönem iş hacminin % 20'yi
aşan bir nispette fazla olması durumu
|
2017 yılından
itibaren bilanço esasında defter
tutması gerekir.
|
||
|
2016 yılı
|
Alış tutarı
|
201.600 lirayı aşıyorsa
|
||
|
Satış tutarı
|
276.000 lirayı aşıyorsa
|
|||
|
2.
Son iki dönem iş hacminin %
20'ye kadar bir fazlalık göstermesi durumu
|
||||
|
Alış tutarları
|
2015 yılı
|
160.000 - 192.000 lira arasındaysa
|
||
|
2016 yılı
|
168.000 - 201.600 lira arasındaysa
|
|||
|
Satış tutarları
|
2015 yılı
|
220.000 - 264.000 lira arasındaysa
|
||
|
2016 yılı
|
230.000 - 276.000 lira arasındaysa
|
|||
|
Satın aldığı malları olduğu gibi veya işledikten sonra satmanın
dışındaki işlerle uğraşan işletme hesabı esasına göre defter tutan II’nci
sınıf bir tüccarın;
|
1.
Son dönem iş hacminin % 20'yi
aşan bir nispette fazla olması durumu
|
|||
|
2016 yılı
|
Gayri safi iş hasılatı
|
108.000 lirayı aşıyorsa
|
||
|
2.
Son iki dönem iş hacminin %
20'ye kadar bir fazlalık göstermesi durumu
|
||||
|
Gayri safi iş hasılatları
|
2015 yılı
|
88.000 - 105.600 lira arasındaysa
|
||
|
2016 yılı
|
90.000 - 108.000 lira arasındaysa
|
|||
|
Satın aldığı malları olduğu gibi veya işledikten sonra satan,
aynı zamanda bunun dışındaki işlerle de uğraşan işletme hesabı esasına göre
defter tutan II’nci sınıf bir tüccarın;
|
1.
Son dönem iş hacminin % 20'yi
aşan bir nispette fazla olması durumu
|
|||
|
2016 yılı
|
Diğer
İşlerden Elde Edilen Satış Hasılatının Beş Katı ile Mal Alım Satımı ile
İlgili Satış Tutarı Toplamı
|
201.600 lirayı aşıyorsa
|
||
|
2.
Son iki dönem iş hacminin %
20'ye kadar bir fazlalık göstermesi durumu
|
||||
|
Diğer
İşlerden Elde Edilen Satış Hasılatının Beş Katı ile Mal Alım Satımı ile
İlgili Satış Tutarı Toplamı
|
2015 yılı
|
160.000 - 192.000 lira arasındaysa
|
||
|
2016 yılı
|
168.000 - 201.600 lira arasındaysa
|
|||
|
*Sınıf değiştirmeye ilişkin yüzdesel fazlalıklar mal alış
tutarlarında olabileceği gibi mal satış tutarlarında veya iş hasılatında da
olabilir. Bu yüzdesel fazlalıklar bir
yıl mal satış tutarında, diğer yıl ise mal alış tutarında olabilir.
İşletme hesabı esasından bilanço esasına geçişte her hangi bir ihtiyarilik
bulunmamaktadır. Şartları sağlayan mükelleflerin 2017 yılından itibaren
bilanço esasında defter tutması gerekmektedir.
|
||||
VUK’ nın 177’nci maddesine göre 2017 yılında
1.
Her türlü ticaret şirketleri (Adi şirketler iştigal
nevileri yukarıdaki bölümlerde yer alan hadlerden hangisine giriyorsa ona göre
defter tutarlar)
2.
Kurumlar Vergisine tabi olan diğer tüzel kişiler
(Bunlardan işlerinin icabı bilanço esasına göre defter tutmalarına imkan veya
lüzum görülmeyenlerin, işletme hesabına göre defter tutmalarına Maliye
Bakanlığınca müsaade edilir.)
3.
İhtiyari olarak bilanço esasına göre defter tutmayı
tercih edenler
bu hadlerle bağlı olmaksızın bilanço esasına göre
defter tutmak zorundadır.
III-
Kurumlar Vergisi Mükelleflerinin Defter Tutma Durumları
Türk Ticaret Kanunu’nun 124’üncü maddesine göre ticaret şirketleri; kollektif, komandit,
anonim, limited ve kooperatif şirketlerden ibarettir. Bu kapsamda kollektif ile
komandit şirket şahıs; anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit
şirket sermaye şirketi sayılmaktadır.
Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 1’inci maddesine göre
aşağıda sayılan kurumların kazançları, kurumlar vergisine tâbidir:
a) Sermaye şirketleri.
b) Kooperatifler.
c) İktisadî kamu kuruluşları.
ç) Dernek veya vakıflara ait iktisadî
işletmeler.
d) İş ortaklıkları.
Bu
kurumların tanımları ise söz konusu Kanun’un 2’nci maddesinde aşağıdaki gibi
yapılmıştır:
1.
Sermaye
şirketleri:
Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş olan anonim, limited ve sermayesi
paylara bölünmüş komandit şirketler ile benzer nitelikteki yabancı kurumlar
sermaye şirketidir. Bu Kanunun uygulanmasında, Sermaye Piyasası Kurulunun
düzenleme ve denetimine tâbi fonlar ile bu fonlara benzer yabancı fonlar
sermaye şirketi sayılır.
2.
Kooperatifler:
24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa veya özel kanunlarına göre
kurulan kooperatifler ile benzer nitelikteki yabancı kooperatifleri ifade eder.
3.
İktisadî
kamu kuruluşları:
Devlete, il özel idarelerine, belediyelere, diğer kamu idarelerine ve
kuruluşlarına ait veya bağlı olup, faaliyetleri devamlı bulunan ve birinci ve
ikinci fıkralar dışında kalan ticarî, sınaî ve ziraî işletmeler iktisadî kamu
kuruluşudur. Yabancı devletlere, yabancı kamu idare ve kuruluşlarına ait veya
bağlı olup yukarıdakiler dışında kalan ticarî, sınaî ve ziraî işletmeler,
iktisadî kamu kuruluşu gibi değerlendirilmektedir.
4.
Dernek
veya vakıflara ait iktisadî işletmeler: Dernek veya vakıflara ait veya
bağlı olup faaliyetleri devamlı bulunan ve bu maddenin birinci ve ikinci
fıkraları dışında kalan ticarî, sınaî ve ziraî işletmeler ile benzer
nitelikteki yabancı işletmeler, dernek veya vakıfların iktisadî işletmeleridir.
Bu Kanunun uygulanmasında sendikalar dernek; cemaatler ise vakıf sayılır.
İktisadî
kamu kuruluşları ile dernek veya vakıflara ait iktisadî işletmelerin kazanç
amacı gütmemeleri, faaliyetlerinin kanunla verilmiş görevler arasında
bulunması, tüzel kişiliklerinin olmaması, bağımsız muhasebelerinin ve
kendilerine ayrılmış sermayelerinin veya iş yerlerinin bulunmaması
mükellefiyetlerini etkilemez. Mal veya hizmet bedelinin sadece maliyeti
karşılayacak kadar olması, kâr edilmemesi veya kârın kuruluş amaçlarına tahsis
edilmesi bunların iktisadî niteliğini değiştirmez.
5.
İş
ortaklıkları:
Yukarıdaki kurumların kendi aralarında veya şahıs ortaklıkları ya da gerçek
kişilerle, belli bir işin birlikte yapılmasını ortaklaşa yüklenmek ve kazancını
paylaşmak amacıyla kurdukları ortaklıklardan bu şekilde mükellefiyet tesis
edilmesini talep edenler iş ortaklıklarıdır. Bunların tüzel kişiliklerinin
olmaması mükellefiyetlerini etkilemez.
Bu tüzel
kişiliklerden Maliye Bakanlığınca izin verilenler dışındakiler 2017 yılında
defterlerini bilanço esasına göre tutmak zorundadır.
Saygılarımızla…
