SON YAZILAR

13 Ocak 2017 Cuma

Bölgesel Teşvik Kişi Başına Geliri Ne Kadar Etkiledi?

Unknown | 09:12 | | |


Bölgesel Teşvik Kişi Başına Geliri Ne Kadar Etkiledi?  

 İsmet ÖZKUL  
Dünya Gazetesi  
Son yazımızda teşvik sisteminin, bölgeler arası ekonomik eşitsizliği ne ölçüde etkilediğini ele almıştık. Teşvik bölgelerinin gayrisafi yurtiçi hasıladan (GSYİH) aldıkları payın yıllar içindeki karşılıklı değişimine baktığımızda ortaya çarpıcı bir sonuç çıkıyor. 2009 öncesi teşvik sistemi de, 2009’da başlayan bölgesel- sektörel teşvik sistemi de gelişmiş illerin yer aldığı 1. ve 2. teşvik bölgelerinin GSYİH içindeki paylarını azaltma yönünde bir etki yaratmamış. Sadece en yoksul 6. Bölge’nin payında sınırlı bir artış gözleniyor. Ancak bu da yine geri kalmış bölgeler olan 4. ve 5. bölgelerin payındaki azalma pahasına gerçekleşmiş. 4, 5 ve 6. bölgelerin toplam payında bir değişiklik yok. Yani sadece geri kalmış bölgelerden 4. ve 5. bölgelerin kaybettiği pay 6. Bölge’ye kaymış.

Bugün bölgeler arası eşitsizliğin bir diğer boyutu olan kişi başına milli gelirin teşvik bölgelerine göre farklılıkları ve buradaki değişimi inceleyeceğiz.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) yeni milli gelir serisiyle birlikte açıkladığı il bazındaki GSYİH ve kişi başına gelir verilerini kullanarak, önce illerin yıl ortası nüfus tahminlerini hesapladık. Daha sonra 81 il verilerini kullanarak 6 teşvik bölgesinin 2004-2014 arasındaki kişi başına GSYİH miktarını hesapladık.
Bu hesaplamayla ortaya çıkan başlıca sonuçlar şöyle sıralanabilir:
• En gelişmiş 8 ilden oluşan 1. Bölge dışındaki 5 bölgenin tamamında ortalama kişi başına gelir Türkiye ortalamasının altında. 2014 itibarıyla kişi başına GSYİH Türkiye ortalaması 12 bin 112 dolar düzeyinde. Kişi başına GSYİH, en zengin 1. Bölge’de 17 bin 345 dolara kadar çıkarken, gelişmiş illerin yer aldığı 2. Bölge’de bile 10 bin 614 dolara iniyor. Kişi başına GSYİH 3. Bölge’de 9 bin 757 dolar, 4. Bölge’de 8 bin 409 dolar, 5. Bölge’de 7 bin 164 dolar, en yoksul 6. Bölge’de ise 5 bin 226 dolar.
• Bölgeler arası kişi başına gelir farklılıkları ciddi boyutta. 1. Bölge’de kişi başına gelir Türkiye ortalamasının yüzde 43.20 üzerine çıkarken, en yoksul 6. Bölge’de kişi başına gelir, ortalamanın ancak yüzde 43.14’ü kadar. Kişi başına GSYİH, 2. Bölge’de Türkiye ortalamasının yüzde 12.37, 3. Bölge’de yüzde 19.45, 4. Bölge’de yüzde 30.58, 5. Bölge’de yüzde 40.85, 6. Bölge’de ise yüzde 56.86 daha düşük.
• Kişi başına gelirde...