SON YAZILAR

13 Ocak 2017 Cuma

Dövizdeki Yükseliş Fena Çarpacak!

Unknown | 09:50 | | | | | |


Dövizdeki Yükseliş Fena Çarpacak!  

 Ekrem ÖNCÜ  
Finans Gündem  
DÖVİZDEKİ YÜKSELİŞ ŞİRKET BİLANÇOLARINI VE ÖDEYECEKLERİ VERGİLERİ FENA ÇARPACAK!
Maliye Bakanlığı vergi uygulamalarında döviz cinsinden işlemler için değerlemede esas alınacak kurları yıl sonlarında açıklamaktadır. 2015 dönemi için dikkate alınacak kurlar 468 nolu Vergi Usul Kanunu (VUK) Genel Tebliği ile açıklanmıştı. Ancak 2016 dönemi için kurlar Maliye Bakanlığınca henüz açıklanmadı. Merkez Bankası kurları dikkate alındığında 2015 dönem sonu ile 2016 dönem sonu ABD Doları cinsinden artış %20 olmuştur.

Dövizdeki bu artış döviz cinsinden borcu olan şirket bilançolarına yüklü miktarda kur farkı gideri yüklerken, döviz cinsinden alacağı ya da bilançosunda varlığı olan şirketler için ise elde edilmemiş olan kur farkı gelirinin vergisinin ödenmesi anlamına gelmektedir. Bu da zor bir yıl olan 2016’yı daha da zorlaştırmaktadır.
Vergi uygulamalarında değerlemelerde efektif cinsinden yabancı paralar için efektif alış kuru (efektif alış kurunun bulunmaması halinde döviz alış kuru), döviz cinsinden yabancı paralar içinse döviz alış kuru uygulanır. Şöyle ki,  döviz kasasındaki nakit  yabancı paralar efektif alış kuru ile diğer dövizli işlemler ise döviz  alış kuru ile  değerlemeye tabi tutulmaktadır.
Ancak vergi uygulamaları açısından bankaların, dönem sonları itibarıyla yapacakları değerleme sırasında VUK Tebliği ile belirlenen kurlar yerine, T.C. Merkez Bankasınca belirlenen esaslara uygun olarak tespit ettikleri ve fiilen uyguladıkları alış kurlarını esas almaları gerekir.
Değerlemeye tabi tutulacak hesaplara bakacak olur isek;
Yabancı para cinsinden para bulundurulması halinde kasa hesabı (efektif alış kuru ile değerlenecektir), bankalar hesabı,  alınan çekler, alıcılar  ve alacak senetleri  hesabı, özel ve kamu kesimi tahvil, senet ve bonoları ve diğer menkul kıymetler hesabı, verilen çekler, satıcılar ve borç senetleri  hesabı, verilen depozito ve teminatlar hesabı, ortaklardan, iştiraklerden, bağlı ortaklıklardan, personelden  ve diğer alacaklar hesabı, alınan avanslar ve alınan diğer avanslar  hesabı, banka kredileri, verilen (iş, personel, sipariş) avanslar hesabı, finansal kiralama işlemleri, ortaklara, iştiraklere, bağlı ortaklıklara, personele borçları hesabı ise döviz alış kuru ile değerlenecektir.
Değerlemede, olumlu kur farkları ilgili hesaplara borç, 646 hesaba alacak ve olumsuz kur farkları ise ilgili hesaplara alacak, 780 hesaba borç kaydedilecektir.
Ancak, bir iktisadi kıymetin satın alınması durumunda; satın alınan iktisadi kıymetlerin ilk yılında, ortaya çıkan kur farklarının maliyetle ilişkilendirilmesi zorunludur. İktisadi kıymetlerle ilgili olarak ikinci yılda oluşan olumlu/olumsuz kur farklarının iktisadi kıymetin maliyeti ile ilişkilendirilmesi ya da doğrudan gider yazılması ise ihtiyaridir.
Şimdiye kadar anlattığımız kısım işin biraz teknik tarafı idi. Şimdi ise döviz kurlarından ABD Doları ve Euro’da meydana gelen artışa bakalım.
4 Ocak 2016 ve 2 Ocak 2017 Tarihli TCMB ABD Doları ile Euro Döviz Alış ve Efektif Alış Kurları aşağıdaki gibidir.
Tablodan da görüleceği üzere döviz alış kurları dikkate alındığında ABD Dolarındaki artış oranı %20, ve Eurodaki artış oranı ise %15,5 olmuştur.
Bu artışın firmalar bakımından anlamı nedir?
Örneğin, bir şirketin banka hesabında 31.12.2016 itibariyle 50 milyon ABD doları bulunsun. Bu dövizin de 30 Aralık 2015 itibariyle alındığını ya da önceden beri hesapta bulunduğunu kabul edelim. Bu durumda şirketin ödeyeceği vergi ne kadar artacaktır?
50 milyon ABD dolarının 31.12.2015 tarihli değeri Maliye Bakanlığı’nın belirlediği kur dikkate alındığında (2.9076 x 50.000.000=) 145.380.000.-TL’dir. 31.12.2016 Tarihli değeri ise Merkez Bankası döviz alış kuru dikkate alındığında (3.5338 x 50.000.000=) 176.690.000.-TL’dir. 2016 dönemi için gelir yazılması gereken kur farkı geliri (176.690.000-145.380.000=) 31.310.000.-TL’dir. Bunun anlamı ise...