Yıllara Sari İnşaat İşlerinde Şüpheli Alacak Uygulamasında Dikkat Edilmesi Gerekenler
Eda Kaya
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
İşletme Bilim Uzmanı
213 sayılı VUK’nun 323 maddesinde, bir alacağın şüpheli alacak olarak dikkate alınması için hangi koşulların gerçekleşmiş olması gerektiği belirtilmiştir.
Buna göre, şüpheli alacağın söz konusu olabilmesi için öncelikle;
· Alacağın ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olması,
· Alacağın bir ticari işletmenin çalışma konusuna giren ve karşılığında bir gelir ve menfaat elde edilmesi amacını taşıyan iş ve muamelelerden doğması ve alacağın tahakkuk etmiş olması,
· Alacağın, hasılat hesaplarına intikal ettirilerek karın oluşumunu etkilemesi
Gerekmektedir.
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri özel vergileme rejimine tabidir. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 42.maddesi uyarınca yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde kar ve zarar işin bittiği yıl tespit edilerek o yıla ait beyannamede gösterilir.
Bir inşaat ve onarım işinin yıllara yaygın olarak değerlendirilebilmesi için;
- Faaliyet konusunun inşaat ve onarım işi olması
- İnşaat ve onarım işinin birden fazla yıla sirayet etmesi
- Resmi veya özel taahhütlere bağlı olarak yapılması gerekir.
İnşaat ve onarma işlerinde işin başlangıç ve bitim tarihleri oldukça önemlidir. İşin başlangıç tarihi, yapılan sözleşmede yer teslim tutanağı düzenleneceği yer almış ise yer teslim tutanağının imzalandığı tarih, sözleşmede yer teslimi belirtilmemiş ise sözleşmede belirtilen işin başlangıç tarihi oda belirtilmemiş ise sözleşme tarihi işin başlangıç tarihi olarak kabul edilir. İşin bitim tarihi ise, geçici ve kesin kabul usulüne tabi projelerde geçici kabul tutanağının idarece onaylandığı tarih, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığı ve bırakıldığı tarih olarak kabul edilir. Dolayısıyla işin bitim yılından önceki dönemlerde elde edilmesi gereken hak edişler daha önce hasılat olarak kaydedilmediği için şüpheli alacak uygulamasında dikkate alınmaz.
Sonuç olarak, yıllara sari inşaat işi ile iştigal eden gerçek ve tüzel kişi mükellefler, inşaat işi devam ettiği süre boyunca şüpheli alacağı karşılığı ayıramazlar. Fakat, işin bitim tarihiyle birlikte gelir kaydedilen ancak tahsil edilemeyen alacaklar, 213 sayılı VUK’nun 323. Maddesinde belirtilen diğer koşulların da oluşması durumunda dönem kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınabilmektedir.
