Anonim şirketlerin kendi paylarını iktisabı ve vergileme durumu
Akif AKARCA - Dr. Mehmet ŞAFAK
Bilindiği gibi, yeni TTK'ya göre, anonim şirketlerin genel kurul kararı ile Kanun'un 379-389'uncu maddelerindeki belirlemeler çerçevesinde, kendi paylarını iktisap veya rehin olarak kabul etmeleri mümkün hale gelmiştir. Geçen hafta, yazımızda anonim şirketlerin kendi paylarını iktisap etmesi konusunu ele almış, gelecek yazımızda da bu iktisabın kayıt ve vergileme durumu üzerinde duracağımızı belirtmiştik. Bugün yazımızda, anonim şirketlerin kendi paylarını iktisap etmeleri, alım nedeniyle yedek akçe ayrılması, geri alınan payların satılması ya da payların iptal edilip sermayenin azaltılmasını muhasebe ve vergi mevzuatı yönünden değerlendirmeye gayret edeceğiz.
İktisap ve satış işlemlerinin Kaydı
•Payların iktisap edilmesi
Yeni TTK'nın yürürlüğe girmesinden sonra Tek Düzen Hesap Planı'nda (THDP) geri alınan payların hangi hesap altında izleneceği konusunda yeni bir düzenleme yapılmamıştır. Bu durumda TDHP’nın mevcut durumuna göre işlem yapılabilir. Bilindiği gibi, 500 Sermaye Hesabı, 501 Sermaye Taahhüt Hesabıdır. 505 veya 515 No ile Geri Alınan paylarımız hesabı açılıp işletilebilir. Türkiye Muhasebe Standartları (TMS) konuya TMS 32 de çözüm getirmiştir. “TMS 32 Finansal Araçlar: Sunum Standardı”nın aşağıda verilen 33. ve 34'üncü paragrafl arındaki açıklamalar şöyledir.
“- 33. madde; İşletmenin, özkaynağına dayalı finansal araçlarını yeniden edinmesi durumunda, bu araçlar ("işletmenin geri satın alınan kendi hisseleri") özkaynaktan düşülür. İşletmenin özkaynağına dayalı finansal araçlarının alışından, satışından, ihracından ya da iptalinden dolayı kar veya zarara herhangi bir kazanç ya da kayıp yansıtılmaz. Bunun gibi, işletmenin geri satın alınan kendi hisseleri, işletme tarafından ya da konsolide edilmiş şirketler grubunun diğer üyeleri tarafından geri alınabilir ya da elde tutulabilir. Alınan ya da ödenen tutarlar doğrudan özkaynakta muhasebeleştirilir.
"- 34. madde; "TMS 1 Finansal Tabloların Sunuluşu" Standardı uyarınca, işletmenin geri satın alınan kendi hisselerinin elde bulundurulan tutarı ya finansal durum tablosunda {bilançoda) ya da dipnotlarda ayrı ayrı kamuoyuna açıklanır. İşletme, özkaynağına dayalı finansal araçlarını ilişkili tarafl ardan geri satın alması durumunda, "TMS 24 İlişkili Taraf Açıklamaları" Standardı ile uyumlu olarak kamuoyuna açıklamada bulunur.’’
•Yedek akçe ayrılması
TTK’nın 520'nci maddesine göre,’’ Şirket, iktisap ettiği kendi payları için iktisap değerlerini karşılayan tutarda yedek akçe ayırır. Bu yedek akçeler, anılan paylar devredildikleri veya yok edildikleri takdirde iktisap değerlerini karşılayan tutarda çözülebilirler.
Şirketin kendi payını satın alması nedeniyle ayrılacak yedek akçelerin geçmiş yıl karları, dönem karı ya da serbestçe dağıtılabilir yedek akçelerden ayrılması gerekir. Şirketin aldığı bu payları TTK’nın ilgili hükümlerine uygun sürelerde satması halinde bu amaçla ayrılan yedek akçeler çözülecektir. Bu işlem yedek akçe ayırma kaydının tersine çevrilmesi ile gerçekleştirilir.
Pay geri alma dolayısıyla yedek akçe ayrılması Kanun hükmüne dayanmakla beraber, TTK’nın 519'uncu maddesinin (2) no.lu fıkrasında yer alan yasal yedeklerden farklıdır. Bu tür yedek akçeler 519'uncu maddedeki yasal yedekler arasında sayılmamıştır.
• Geri alınan payların elden çıkarılması
İktisap edilen payların itibari değerleri toplamının, şirketin esas veya...
Kaynak ve Yazının Devamı ► http://www.dunya.com/anonim-sirketlerin-kendi-paylarini-iktisabi-ve-vergileme-durumu-161170yy.htm
