ÖZEL SİRKÜLER
VERGİ USUL KANUNU VE TÜRK TİCARET KANUNU’NA GÖRE
TUTULACAK DEFTERLER VE TASDİK DURUMLARI
ÖZET
|
:
|
Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığı tarafından
ortaklaşa çıkarılarak 19 Aralık 2012 tarihli ve 28502 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Ticari Defterlere İlişkin Tebliğ ile 13 Aralık 2011 tarihli ve
28141 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 Sıra Numaralı Elektronik Defter
Genel Tebliği hükümlerine göre 2017 yılında tutulacak defterler ve tasdik
durumları.
|
I- KAĞIT
ORTAMINDA TUTULACAK DEFTERLER
a)Türk
Ticaret Kanununa Göre Tacirin Tutacağı Defterler
Kişinin Hukuki Durumu
|
Tutacağı Defterler
|
Tacir (Gerçek ve
tüzel kişi)
|
1.
Yevmiye
defteri,
2.
Envanter
defteri
3.
Defteri
kebiri
|
Şahıs şirketleri
|
1.
Yevmiye
defteri,
2.
Envanter
defteri
3.
Defteri
kebir
4. Genel Kurul
toplantı ve müzakere defteri
|
Anonim şirketler
Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler
|
1. Yevmiye
defteri,
2. Envanter
defteri
3. Defteri
kebir
4. Genel
kurul toplantı ve müzakere defteri
5. Pay
defteri,
6. Yönetim
kurulu karar defteri
|
Limited şirketler
|
1.
Yevmiye
defteri,
2.
Envanter
defteri
3.
Defteri
kebir
4. Genelkurul
toplantı ve müzakere defteri
5.
Pay
defteri
6.
Müdürler
kurulu defteri (ihtiyari md.11/4)
|
Devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel
kişileri tarafından kurulan ve tüzel kişiliği bulunmayan ticari işletmeler
ile kamu yararına çalışan dernekler ve gelirinin yarıdan fazlasını kamu
görevi niteliğindeki işlere harcayan vakıflar tarafından kurulan ticari işletmeler
ve bunlara benzeyen ve tüzel kişiliği bulunmayan diğer ticari teşekküller
|
1.
Yevmiye
defteri,
2.
Envanter
defteri
3.
Defteri
kebir
|
Gerçek kişi tacirlerden Vergi Usul
Kanununa göre ikinci sınıf tüccar sayılanlar, yeni bir düzenleme yapılıncaya
kadar mezkûr Kanun hükümlerine uygun olarak işletme
hesabı esasına göre defter tutabileceklerdir.
İşletme hesabı esası ve bilanço
esasına göre defter tutma ayrımına ilişkin hadler, Vergi Usul Kanunu Tebliğleri
ile yayımlanmaktadır. 2014[1],
2015[2] ve
2016[3]
yılları için belirlenmiş olan bu hadler aşağıdaki gibidir.
Madde No
|
Konusu
|
2014
Yılında Uygulanan Miktar (TL)
|
2015
Yılında Uygulanan Miktar (TL)
|
2016
Yılında Uygulanan Miktar (TL)
|
|
MADDE 177-
|
Bilanço esasına
göre defter tutma hadleri
|
|
|
|
|
|
|
Alış tutarı
|
150.000
|
160.000
|
168.000
|
|
|
|
Satış tutarı
|
200.000
|
220.000
|
230.000
|
|
|
|
2- Yıllık
gayrisafi iş hasılatı
|
80.000
|
88.000
|
90.000
|
|
|
|
3- İş hasılatının
beş katı ile yıllık satış tutarının toplamı
|
150.000
|
160.000
|
168.000
|
|
b) Vergi Usul Kanuna Göre Tutulacak
Defterler
Mükellefler
|
Defterler
|
Birinci sınıf tüccar (Bilanço
Esası)
|
Yevmiye defteri
Defteri kebir
Envanter defteri
|
İkinci sınıf tüccar (İşletme
Esası)
|
İşletme defteri
|
İşletmenin faaliyet konusuna
göre ayrıca tutulması zorunlu defterler
|
İmalat defteri
Kombine imalat defteri
Bitim işleri defteri
Yabancı nakliyat kurumlarının
hasılat defteri
Ambar Defteri
|
Serbest meslek erbabı
|
Serbest meslek kazanç defteri
|
Noterler
|
Özel defterler
|
Çiftçiler
|
Çiftçi işletme defteri
|
Ayrıca tutulabilecek defterler
|
Banka, banker ve sigorta
şirketlerinin gider vergisine ilişkin kayıtları
Damga resmi kayıtları[4]
Menkul ve gayrimenkul sermaye
iratlarına ait kayıtlar
|
c) Türk
Ticaret Kanunu ve Vergi Usul Kanununa Göre Defter Tasdikleri
1- İlk Açılışta Defter Tasdiki
Tasdik Durumu
|
Türk Ticaret Kanunu
|
Vergi Usul Kanunu
|
|
İlk tasdik
|
İlk açılışta kullanılmaya
başlamadan önce tasdik ettirilecek fiziki ortamda tutulan defterler
|
1.
Yevmiye
defteri,
2.
Defteri kebir,
3.
Envanter
defteri,
4.
Pay
defteri,
5.
Yönetim
kurulu karar defteri
6.
Genel
kurul toplantı ve müzakere defteri
7.
Müdürler kurulu defteri[5]
|
1. Yevmiye defteri
2. Envanter defterleri;
3.
İşletme defteri
4. Çiftçi işletme defteri;
----
5.
İmalat ve İstihsal Vergisi
defterleri;
(Basit İstihsal Vergisi defteri dahil)
6.
Nakliyat Vergisi defteri;
7.
Yabancı nakliyat kurumlarının
hasılat defteri;
8.
Serbest meslek kazanç defteri;
9.
Bu defterler yerine kullanılacak olan defterler
|
Açılış onayı tasdik zamanı
|
1.
Açılış onayları kuruluş sırasında ve
kullanmaya başlamadan önce noter tarafından yapılır.
2.
Açılış onaylarının noter tarafından
yapıldığı hallerde ticaret sicili tasdiknamesinin noterce aranması
zorunludur. Ticaret sicili tasdiknamesinin aslı ibraz edilmek kaydıyla bir örneği
noterce saklanır.
3. Ticaret şirketleri dışındaki gerçek
ve tüzel kişi tacirlerin kuruluş sırasında yaptıracakları ticari defterlere
ilişkin açılış onaylarında ticaret sicili tasdiknamesi aranmaz.
4. Ticaret
şirketlerinin ticaret siciline tescili esnasında birinci fıkrada yazılı
defterlerin açılış onayları ticaret sicili müdürlükleri tarafından da yapılabilir.
|
Yeniden
işe başlayanlar, sınıf değiştirenler ve yeni bir mükellefiyete girenler işe
başlama, sınıf değiştirme ve yeni mükellefiyete girme tarihinden önce;
vergi
muafiyeti kalkanlar, muaflıktan çıkma tarihinden başlayarak on gün içinde
|
|
2) İlk Açılıştan Sonra İzleyen
Dönemlerde Defter Tasdikleri
Tasdik Durumu
|
Türk Ticaret Kanunu
|
Vergi Usul Kanunu
|
|
İzleyen
dönemler
|
Açılış
onaylarının her hesap dönemi için yapılması zorunlu defterler
|
1.
Yevmiye defteri,
2.
Defteri kebir,
3.
Envanter defteri
4.
Yönetim kurulu karar defteri
---
Müdürler kurulu defteri
|
1. Yevmiye defteri
2. Envanter defterleri;
3. İşletme defteri
4. Çiftçi işletme defteri;
---
5. İmalat ve İstihsal Vergisi defterleri;
(Basit
İstihsal Vergisi defteri dahil)
6. Nakliyat Vergisi defteri;
7. Yabancı nakliyat kurumlarının hasılat
defteri;
8. Serbest meslek kazanç defteri;
9. Bu defterler yerine kullanılacak olan defterler
|
İzleyen
hesap dönemlerinde açılış onayı yaptırılmaksızın kullanılmaya devam
edilebilecek defterler[6]
(yeterli
yaprakları bulunması kaydıyla)
|
1.
Pay defteri
2.
Genel kurul toplantı ve müzakere defteri
|
||
İzleyen faaliyet
dönemlerindeki açılış onayı zamanı
|
İzleyen
faaliyet dönemlerindeki açılış onayları ise defterlerin kullanılacağı
faaliyet döneminin ilk ayından önceki ayın sonuna kadar noter
tarafından yapılır.
|
Ötedenberi
işe devam etmekte olanlar defterin kullanılacağı yıldan önce gelen son ayda
|
|
Yaprakları bulunması halinde
yeni hesap döneminin ilk ayı içerisinde onay yenilemek suretiyle kullanılacak
defterler
|
1.
Yönetim kurulu karar defteri,
2.
Yevmiye defteri,
3.
Envanter defteri
4.
Defteri kebir
---
Müdürler kurulu defteri
|
1. Yevmiye defteri
2. Envanter defterleri;
3. İşletme defteri
4. Çiftçi işletme defteri;
---
5. İmalat ve İstihsal Vergisi defterleri;
(Basit
İstihsal Vergisi defteri dahil)
6. Nakliyat Vergisi defteri;
7. Yabancı nakliyat kurumlarının hasılat
defteri;
8. Serbest meslek kazanç defteri;
9. Bu defterler yerine kullanılacak olan defterler
|
|
Onaya
tabi defterlerin hesap dönemi içinde dolması dolayısıyla veya başka
sebeplerle yıl içinde yeni defter kullanılması
|
Kullanmaya
başlamadan önce
|
Kullanmaya
başlamadan önce
|
|
3) Dönem Sonu Kapanış Tasdikleri
Tasdik Durumu
|
Türk Ticaret Kanunu
|
Vergi Usul Kanunu
|
|
Kapanış
tasdiki
|
Kapanış
onayına tabi defterler
|
1.
Yevmiye
2.
Yönetim kurulu karar defterleri
---
Müdürler kurulu defteri
|
-
|
Kapanış
onayı zamanı
|
Yevmiye Defteri; izleyen hesap
döneminin altıncı ayı
Yönetim
kurulu karar defteri izleyen hesap döneminin birinci ayının sonu
Vergi Usul Kanununun 13 üncü ve 15 inci maddesi uyarınca Maliye
Bakanlığı tarafından mücbir sebep halinin ilan edildiği yerlerde, defterlerin
kapanış onayları, mücbir sebebin sona erdiği tarihi takip eden ayın sonuna
kadar yapılabilir
|
-
|
|
d) Ticaret
Sicili Tasdiknamesi Aranması
Tacirler tarafından fiziki ortamda
tutulan yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri, pay defteri, yönetim
kurulu karar defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defterinin açılış onayları
kuruluş sırasında ve kullanmaya başlamadan önce, izleyen faaliyet
dönemlerindeki açılış onayları ise defterlerin kullanılacağı faaliyet döneminin
ilk ayından önceki ayın sonuna kadar noter tarafından yapılır. Açılış
onaylarının noter tarafından yapıldığı hallerde ticaret sicili tasdiknamesinin
noterce aranması zorunludur. Ticaret sicili tasdiknamesinin aslı ibraz edilmek
kaydıyla bir örneği noterce saklanır.
Ticaret şirketleri dışındaki gerçek ve
tüzel kişi tacirlerin kuruluş sırasında yaptıracakları ticari defterlere
ilişkin açılış onaylarında ticaret sicili tasdiknamesi aranmaz.
e) Defterlerde
Olması Zorunlu Bilgiler
Defter
|
Asgari Olması Gereken Bilgiler
|
Yevmiye
defteri
|
a) Madde sıra numarası,
b) Tarih,
c) Borçlu hesap,
ç) Alacaklı hesap,
d) Tutar,
e) Her kaydın dayandığı belgelerin
türü ile varsa tarihleri ve sayıları.
|
Defteri
kebir
|
a) Tarih,
b) Yevmiye defteri madde sıra
numarası,
c) Tutar,
ç) Toplu hesaplarda yardımcı nihai
hesapların isimleri.
|
Envanter
defteri
|
Taşınmazların, alacakların,
borçların, nakit para tutarının ve varlıklar ile borçların değerleri
|
Pay
defteri
|
a) Pay sahibinin adı soyadı veya
unvanı,
b) Pay sahibinin iletişim bilgileri,
c) Varsa pay üzerindeki intifa hakkı
sahiplerinin adı soyadı veya unvanı ve intifa hakkı sahibi oldukları paylar,
ç) Varsa intifa hakkı sahiplerinin
iletişim bilgileri,
d) Payın nominal değeri,
e) Sahip olunan pay sayısı ve toplam
tutar,
f) Payın tertibi,
g) Payın edinme tarihi,
ğ) Deftere kayıt tarihi,
h) Payın senede bağlanıp
bağlanmadığı ve türü,
ı) Payın edinimi ve devrine ilişkin
gerekli açıklamalar.
|
Genel
kurul toplantı ve müzakere defteri
|
Tüzel kişi tacirlerin genel kurul
toplantılarında görüşülen hususların ve alınan kararlar
(Genel kurul toplantı ve müzakere defteri,
şirket genel kurul toplantısı yapılırken genel kurulda sorulan sorular,
verilen cevaplar, sunulan önergeler, alınan kararlar işlenerek
düzenlenebileceği gibi hazırlanan toplantı tutanağının deftere yapıştırılması
şeklinde de tutulabilir.)
Kollektif ve komandit şirketlerde
yönetimle görevlendirilen ortağın veya ortakların yahut bütün ortakların
şirket yönetimi ile ilgili olarak aldığı kararlar da genel kurul toplantı ve
müzakere defterine kaydedilir.
|
Müdürler
kurulu karar defteri
|
Limited şirketlerde müdür veya
müdürler kurulunun şirket yönetimi ile ilgili olarak aldığı kararlar genel
kurul toplantı ve müzakere defterine kaydedilebileceği gibi ayrı bir müdürler
kurulu karar defteri de tutulabilir. Müdürler kurulu karar defterinin
tutulması halinde açılış ve kapanış onayları dahil olmak üzere yönetim kurulu
karar defterine ilişkin hükümler uygulanır. Kararların genel kurul toplantı
ve müzakere defterine kaydedilmesi halinde 10 uncu maddenin ikinci fıkrasında
belirtilen hususların yazılması zorunludur. Ayrı bir müdürler kurulu karar
defteri tutulması halinde müdür veya müdürler kurulu kararları genel kurul
toplantı ve müzakere defterine kaydedilemez.
|
e) Defterlerin
Saklanma Süresi
Türk
Ticaret Kanununa göre
|
Vergi
Usul Kanununa göre
|
10 yıl
|
5 yıl
|
Her tacir; tutmakla yükümlü olduğu
ticari defterleri ve bu defterlere yapılan kayıtların dayandığı belgeleri
sınıflandırılmış bir şekilde on yıl saklamakla yükümlüdür. Saklama süresi, ticari defterlere
son kaydın yapıldığı veya muhasebe belgelerinin oluştuğu takvim yılının
bitişiyle başlar.
|
Zamanaşımı süreleri dikkate alınarak
Örn. Yıllara yaygın inşaat işinde hesap dönemi bütünlüğü dikkate
alınmalıdır.
|
Elektronik ortamda tutulacak defterler ile ilgili 13/12/2011
tarihli ve 28141 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 Sıra Numaralı Elektronik
Defter Genel Tebliği hükümleri uygulanacaktır.
Elektronik
ortamda defter tutmak zorunda olanlar
|
a) 4/12/2003 tarihli ve 5015
sayılı Petrol Piyasası Kanunu kapsamında madeni yağ lisansına sahip olanlar
ile bunlardan 2011 takvim yılında mal alan mükelleflerden 31/12/2011 tarihi
itibariyle asgari 25 Milyon TL brüt satış hasılatına sahip olanlar. (421 seri
No’lu VUK Genel Tebliği ile)
b) 6/6/2002 tarihli ve 4760
sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (III) sayılı listedeki malları
imal, inşa veya ithal edenler ile bunlardan 2011 takvim yılında mal alan
mükelleflerden 31/12/2011 tarihi itibariyle asgari 10 Milyon TL brüt satış
hasılatına sahip olanlar. (421 seri No’lu VUK Genel Tebliği ile)
c) 2014
veya müteakip hesap dönemleri brüt satış hasılatı 10 Milyon TL ve üzeri olan
mükellefler. (454 seri No’lu VUK Genel
Tebliği ile)
d)
6/6/2002 tarihli ve 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli I sayılı
listedeki malların imali, ithali, teslimi vb. faaliyetleri nedeniyle Enerji
Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK)'ndan lisans alan mükellefler. (Bayilik
lisansı olanlar, münhasıran bu lisansa sahip olmaları nedeniyle bu bent
kapsamında değerlendirilmeyecektir.) (454
seri No’lu VUK Genel Tebliği ile)
e) Özel
Tüketim Vergisi Kanununa ekli III sayılı listedeki malları imal, inşa ve
ithal eden mükellefler. (454 seri
No’lu VUK Genel Tebliği ile)
|
Elektronik
ortamda defter tutmaya geçiş zamanı
|
Elektronik
defter uygulamasına 2014 Aralık ayı içerisinde başvuran (a) ve (b) bendindeki
mükellefler 1/1/2015 tarihinden başlamak üzere elektronik defter
tutmaktadırlar,
Elektronik
defter uygulamasına 2014 Aralık ayından önce başvuran (a) ve (b) bendindeki
mükellefler 2014 Aralık ayından başlamak üzere elektronik defter
tutmaktadırlar,
Buna
karşılık;
‒
(c)
bendindeki şartı, 2014 hesap döneminde sağlayan mükellefler 1/1/2016
tarihinden itibaren, 2015 veya müteakip hesap dönemlerinde sağlayan
mükellefler ise ilgili hesap dönemine ilişkin gelir/kurumlar vergisi
beyannamesinin verileceği tarihi takip eden hesap döneminin başından
itibaren,
‒
(d)
ve (e) bentlerinde sayılanlardan 20/06/2015 tarihinden önce lisans alan veya
mükellefiyet tesis ettiren mükellefler 1/1/2016 tarihinden itibaren,
20/06/2015 tarihinden sonra lisans alan veya mükellefiyet tesis ettirenler
ise, lisans aldıkları ya da mükellefiyet tesis ettirdikleri tarihi izleyen
hesap döneminin başından itibaren,
elektronik
fatura ve elektronik defter uygulamasına geçmek zorundadır.
Bununla
birlikte, lisans ya da mükellefiyet tesis tarihi ile izleyen hesap dönemi
arasındaki sürenin üç aydan kısa olması halinde isteyen mükellefler bir
sonraki hesap döneminin başından itibaren elektronik defter tutabilecekler ve
e-Fatura uygulamasına geçebileceklerdir.
10/12/2003 tarihli ve 5018
sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli cetvellerde yer alan
idare, kurum ve kuruluşlar ile iktisadi kamu kuruluşlarının elektronik fatura
uygulamasına geçme yararlanma ve elektronik defter tutma zorunluluğu
bulunmamaktadır.
Elektronik fatura ve
elektronik defter uygulamasına geçme zorunluluğu getirilen mükellefler; tam
bölünme, birleşme (devralma şeklinde birleşme ve yeni kuruluş şeklinde
birleşme) veya tür (nev'i) değişikliğine gitmeleri halinde devrolunan veya
birleşilen tüzel kişi mükellefler ile tam bölünme veya tür (nev'i)
değişikliği sonucunda ortaya çıkan yeni tüzel kişi mükellefler de e-Fatura
uygulamasına geçmek ve elektronik defter tutmak zorundadır. Bu durumda
uygulamalara geçme süresi hiçbir koşulda işlemin ticaret siciline tescil
tarihini izleyen ayın başından itibaren 3 ayı geçemez.
|
Elektronik
Ortamda Tutulacak Defterler
|
Başlangıç
aşamasında yevmiye defteri ve büyük defterin elektronik defter kapsamında
tutulması öngörülmüş olup, ilerleyen dönemlerde diğer yasal defterlerle
ilgili duyuru yapılacağı belirtilmiştir.
|
Elektronik
Defterlerin Tutulması ve Oluşturulması
|
Elektronik
ortamda defter tutacak mükellefler duyurulan format ve standartlara uygun
olarak ve aylık dönemler itibarıyla elektronik defterlerini oluşturmaya ve
saklamaya başlayacaklardır. Defterlerini elektronik defter biçiminde tutmaya
başlayanlar, söz konusu defterlerini kâğıt ortamında tutamazlar.
Elektronik defter tutma sürecinde
hesap döneminin ilk ayının beratının alınması açılış onayı, son ayının
beratının alınması ise kapanış onayı yerine geçer.
Uygulamadan yararlananlar, aylık
dönemler itibarıyla oluşturdukları elektronik defterler için, aşağıda yer
alan adımları izleyerek berat almak ve bunları istenildiğinde ibraz etmek
üzere muhafaza etmek zorundadırlar.
Gerçek kişiler elektronik
defterlerini, ilgili olduğu ayı takip eden üçüncü ayın son gününe kadar
kendilerine ait güvenli elektronik imza veya mali mühür ile imzalar.
Tüzel kişiler elektronik defterlerini,
ilgili olduğu ayı takip eden üçüncü ayın son gününe kadar (Hesap döneminin
son ayına ait defterler kurumlar vergisi beyannamesinin verildiği ayın son
gününe kadar) kendilerine ait mali mühür ile onaylar.
İmzalı veya mühürlü defterler için
berat dosyaları oluşturulur ve bu dosyalar Elektronik Defter Uygulaması aracılığı
ile GİB’in onayına sunulur.
GİB mali mührünü de içeren beratlar
elektronik defter tutanlar tarafından indirilerek istenildiğinde ibraz
edilmek üzere ilgili olduğu elektronik defterler ile birlikte muhafaza
edilir.
Aylık dönem, sadece onaya sunulan ayın
defter kayıtlarını ifade etmekte olup, önceki aylara ait kayıtları içermez.
Hesap dönemi veya takvim yılı içerisinde de elektronik defter tutmaya
başlanabilir. Ancak hesap dönemi veya takvim yılı içerisinde elektronik
defter tutmaya başlayanlar, başladıkları tarihi izleyen bir aylık süre
içerisinde eski defterlerine kapanış tasdiki yaptıracaklardır.
Yukarıda sayılan adımların neticesinde
oluşturulan elektronik defterler,
GİB tarafından
onaylanan beratları ile birlikte Vergi Usul Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu
kapsamında geçerli kanuni defter olarak kabul edilecektir.
|
Elektronik
Defterlerin Muhafazası ve İbrazı
|
Elektronik defter oluşturma konusunda izin alanlar, muhafaza
ve ibraz ödevlerini yerine getirirken aşağıdaki hususlara uygun hareket etmek
zorundadırlar:
a) Elektronik defterler, istenildiğinde ibraz edilmek üzere
ilgili olduğu beratları ile birlikte muhafaza edilmek zorundadır.
b) Elektronik defterler ile beratlarının veri bütünlüğünün
sağlanması ile kaynağının inkâr edilmezliği, güvenli elektronik imza veya
mali mühür ile garanti altına alındığı için elektronik defterler kâğıt
ortamında saklanmayacaktır.
c) Defterlerini elektronik ortamında tutanlar, elektronik
defterlerini ve ilgili beratlarını vergi kanunları, Türk Ticaret Kanunu ve
diğer düzenlemelerde yer alan süreler dâhilinde elektronik, manyetik veya
optik ortamlarda muhafaza ve istenildiğinde elektronik, manyetik veya optik
araçlar vasıtasıyla eksiksiz ve okunabilir şekilde ibraz etmekle yükümlüdür.
ç) Muhafaza ve ibraz yükümlülüğü, elektronik defterlerin
ve beratların doğruluğuna, bütünlüğüne ve değişmezliğine ilişkin olan
(elektronik imza ve mali mühür değerleri dâhil) her türlü elektronik
kayıt ve veri ile doğrulama ve görüntüleme araçlarının tümünü kapsamakta
olup, elektronik defterlere istenildiğinde kolaylıkla erişebilmeyi,
anlaşılabilir ve eksiksiz bir biçimde görüntüleyebilmeyi ve okunabilir kâğıt
baskılarını üretebilmeyi sağlayacak biçimde yerine getirilmelidir.
d) Elektronik defterler ve beratların elektronik defter izni
verilenlerin kendilerine ait bilgi işlem sistemlerinde muhafaza edilmesi
mecburi olup, üçüncü kişiler nezdinde ya da yurt dışında muhafaza işlemi
Başkanlık ve Genel Müdürlük açısından herhangi bir hüküm ifade etmemektedir.
Muhafaza yükümlülüğünün Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde ve Türkiye
Cumhuriyeti kanunlarının geçerli olduğu yerlerde yerine getirilmesi
zorunludur.
|
Elektronik
defter uygulamasında ihtiyarilik
|
Elektronik defter tutmak
zorunda olan mükelleflerden mal veya hizmet alan ve belirlenen hadlerin
altında kalan mükellefler de istemeleri halinde elektronik defter ve
elektronik fatura uygulamalarından yararlanabileceklerdir.
|
Elektronik
defter tutanların kağıt ortamında defter tutmaları
|
Elektronik defter tutma zorunluluğu
getirilen mükellefler kâğıt ortamında defter tutamazlar. Bu mükelleflerin
kâğıt ortamında defter tutmaları halinde hiç defter tutmamış sayılmayacakları
belirtilmektedir.
|
NOTLAR
-
Pay
defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere
defteri gibi işletmenin muhasebesiyle ilgili olmayan defterler de ticari
defterlerdir.
-
Fiziki
ortamda tutulan yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defteri ile diğer
ticari defterlerin açılış onayları, kuruluş sırasında ve kullanılmaya
başlanmadan önce noter tarafından yapılır.
-
Bu
defterlerin izleyen faaliyet dönemlerindeki açılış onayları, defterlerin
kullanılacağı faaliyet döneminin ilk ayından önceki ayın sonuna kadar notere
yaptırılır.
-
Pay
defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defteri yeterli yaprakları
bulunmak kaydıyla izleyen faaliyet dönemlerinde de açılış onayı
yaptırılmaksızın kullanılmaya devam edilebilir.
-
Pay defteri ve yönetim kurulu karar defterinin yenilenmesinin gerektiği
durumlarda açılış onayı yapılacak yeni defter, kullanımına son verilecek
defterle veya zayi edilmişse zayi belgesi ile birlikte notere ibraz edilir.
Yeni defterin açılış onayının yapıldığı sırada noter, eski deftere veya zayi
belgesine, yeni defterin açılış onayının yapıldığını tarih ve sayıyı belirterek
şerh düşer. Eski defterde veya zayi belgesinde söz konusu şerhi gören noter
tekrar bir açılış onayı yapamaz
-
Ticaret
şirketlerinin ticaret siciline tescili sırasında defterlerin açılışı ticaret
sicili müdürlükleri tarafından da onaylanabilir.
-
Açılış
onayının noter tarafından yapıldığı hâllerde noter, ticaret sicili
tasdiknamesini aramak zorundadır. Ancak; ticaret şirketleri dışındaki gerçek ve tüzel kişi tacirlerin
kuruluş sırasında yaptıracakları ticari defterlere ilişkin açılış onaylarında
ticaret sicili tasdiknamesi aranmaz.
-
Ticari
defterlerin elektronik ortamda tutulması hâlinde bu defterlerin açılışlarında
ve yevmiye defteri ile yönetim kurulu karar defterinin kapanışında noter onayı
aranmaz.
-
Limited
şirketlerde halen kullanılmakta olan ortaklar kurulu karar defterleri de
yeterli yaprakları bulunmak kaydıyla, genel kurul toplantı ve müzakere defteri
olarak kullanılmaya devam olunabilir.
-
19
Aralık 2012 tarihli ve 28502 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan TİCARİ DEFTERLERE
İLİŞKİN TEBLİĞ’in 11/4’üncü fıkrasında, limited şirketlerde müdür veya müdürler
kurulunun şirket yönetimi ile ilgili olarak aldığı kararlar genel kurul
toplantı ve müzakere defterine kaydedilebileceği gibi ayrı bir müdürler kurulu
karar defteri de tutulabilecekleri belirtilmiştir. Müdürler kurulu karar
defterinin tutulması halinde açılış ve kapanış onayları dahil olmak üzere
yönetim kurulu karar defterine ilişkin hükümlerin uygulanacağı belirtilmiştir.
-
Hesap
dönemi veya takvim yılı içerisinde de elektronik defter tutmaya başlanabilir. Ancak hesap dönemi veya
takvim yılı içerisinde elektronik defter tutmaya başlayanlar, başladıkları
tarihi izleyen bir aylık süre içerisinde eski defterlerine kapanış tasdiki
yaptıracaklardır.
VERGİ
USUL KANUNU’NUN
DEFTER
TUTMA İLE İLGİLİ DÜZENLEMELERİ
Vergi
Usul Kanunun defter tutma ile ilgili düzenlemeleri aşağıdaki gibidir.
“Birinci sınıf tüccarlar:
Madde 177 – (Değişik 30/12/1980 - 2365/26 md.)
Aşağıda yazılı tüccarlar, I inci sınıfa dahildirler.
[7]
1. Satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra
satan ve yıllık alımlarının tutarı 7.200.000.000 (168.000 TL) lirayı
veya satışlarının tutarı 8.640.000.000 (230.000 TL) lirayı aşanlar;
2. Birinci bentte yazılı olanların dışındaki işlerle uğraşıp
da bir yıl içinde elde ettikleri gayri safi iş hasılatı 3.600.000.000 (90.000
TL) lirayı aşanlar;
3. 1 ve 2 numaralı bentlerde yazılı, işlerin birlikte
yapılması halinde 2 numaralı bentte
yazılı iş hasılatının beş katı ile yıllık satış tutarının toplamı
7.200.000.000 (168.000 TL) lirayı aşanlar;
4. Her
türlü ticaret şirketleri (Adi şirketler iştigal nevileri yukarıdaki bentlerden
hangisine giriyorsa o bent hükmüne tabidir.);
5. Kurumlar Vergisine tabi olan diğer
tüzelkişiler (Bunlardan işlerinin icabı bilanço esasına göre defter tutmalarına
imkan veya lüzum görülmeyenlerin, işletme hesabına göre defter tutmalarına
Maliye Bakanlığınca müsaade edilir.);
6. İhtiyari olarak bilanço esasına göre defter
tutmayı tercih edenler.
(Ek fıkra : 21/1/1983 - 2791/4 md.; Mülga :
4/12/1985 - 3239/136 md.)
İkinci sınıf tüccarlar:
Madde 178 – Aşağıda yazılı tüccarlar II
nci sınıfa dahildirler:
1. 177 nci maddede yazılı olanların dışında
kalanlar;
2. Kurumlar Vergisi mükelleflerinden işletme
hesabı esasına göre defter tutmalarına Maliye Bakanlığınca müsaade edilenler.
Yeniden işe başlayan tüccarlar yıllık iş
hacimlerine göre sınıflandırılıncaya kadar II nci sınıf tüccarlar gibi hareket
edebilirler.
Sınıf değiştirme:
Madde 179 – a) (I) inciden (II) nciye
geçiş: İş hacmi bakımından I inci sınıfa dahil olan tüccarların durumları
aşağıdaki şartlara uyduğu takdirde, bunlar, bu şartların tahakkukunu takip eden
hesap döneminden başlayarak, II nci sınıfa geçebilirler:
1. Bir
hesap döneminin iş hacmi 177 nci maddede yazılı hadlerden % 20 yi aşan bir
nispette düşük olursa, veya;
2. Arka arkaya üç dönemin iş hacmi 177 nci
maddede yazılı hadlere nazaran % 20 ye kadar bir düşüklük gösterirse.
Sınıf değiştirme:
Madde 180 – b) (II) nciden (I) inciye
geçiş: İş hacmi bakımından II nci sınıfa dahil tüccarların durumları aşağıda
yazılı şartlara uyduğu takdirde bunlar bu şartların tahakkukunu takip eden
hesap döneminden başlayarak I inci sınıfa geçerler.
1. Bir hesap döneminin iş hacmi 177 nci
maddede yazılı hadlerden % 20 yi aşan bir nispette fazla olursa, veya;
2. Arka arkaya 2 dönemin iş hacmi 177 nci
maddede yazılı hadlere nazaran % 20 ye kadar bir fazlalık gösterirse.
İhtiyari sınıf değiştirme:
Madde 181 – II nci sınıf tüccarlar
diledikleri takdirde bilanço esasına göre defter tutabilirler.
Bu suretle I inci sınıfa dahil olanlar
hakkında da evvelki maddenin hükümleri cari olur.”
Saygılarımızla…
[1] 30.12.2013 tarihli ve 28867
(Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 432 Sıra No’lu VUK Genel
Tebliği’nde belirlenen tutarlar
[2] 30.12.2014 tarihli ve 29221 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan 442 Sıra No’lu VUK Genel Tebliği’nde belirlenen
tutarlar
[3] 25.12.2015
tarihli ve 29573 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 460 Sıra No’lu VUK Genel
Tebliği’nde belirlenen tutarlar
[4]
Damga Resmi Kanununa göre yolcu bileti ücretleri, sigorta primleri ve ilan ücretleri gibi mevzular üzerinden resim istifa etmeye mecbur olan gerçek ve tüzel kişiler bu ücret
primlerle istifa ettikleri damga resimleri için tarih sırasiyle bir kayıt tutmaya
mecburdurlar. Tüccarlar bu kayıtları muhasebe
defterlerinde tuttukları hesaplarda gösterebilirler. Kayıtların muhasebe
defterinde gösterilmemesi halinde ayrı bir "Damga Resmi defteri" tutulur.
Devlet müesseselerinin resmi defter ve kayıtları Damga
Resmi defteri yerine geçer.
[5]
Limited şirketlerde müdür veya müdürler kurulunun şirket yönetimi ile ilgili olarak aldığı kararlar genel kurul toplantı ve müzakere
defterine kaydedilebileceği gibi ayrı bir müdürler kurulu karar defteri de tutulabilir. Müdürler
kurulu karar defterinin tutulması halinde açılış ve kapanış onayları dahil
olmak üzere yönetim kurulu karar defterine ilişkin hükümler uygulanır.
[6]
TTK’nın 64/3’üncü fıkrasına
göre pay defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defteri yeterli
yaprakları bulunmak kaydıyla izleyen faaliyet dönemlerinde de AÇILIŞ ONAYI
YAPTIRILMAKSIZIN kullanılmaya devam edilebilir.
[7]
Parantez
içinde yazılı tutarlar 01.01.2016 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere;
25.12.2015 tarih ve 29573 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 460 Sıra No’lu VUK
Genel Tebliği ile belirlenen tutarlardır.
