Eyvah Borcum Arttı. Ben Şimdi Ne Yapacağım?
Nevzat Erdağ
Ödenemeyen kredi ve kredi kartı borçları her geçen gün insanları bir borç sarmalının içine almakta daha çok tüketen bir toplum haline gelişimiz aylık bütçelerimizi kredi veya kredi kartı ile finanse etmemiz bu durumu her geçen süre içinde daha da karmaşık ve içinden
çıkılmaz hale getirmekte. Türkiye bankalar birliği risk merkezinin bankalardan aldığı verilerle oluşturduğu 2015 yılı tablolarına baktığımızda bu durumu rakamlarla daha açık görmekteyiz.| TBB Risk Merkezi Üyeleri Tarafından Bildirimi Yapılan, Borcunu Ödemeyen Bireysel Kredi ve Bireysel Kredi Kartı Borçluların Sayısı | |||||||
| Yıllar | Aylar | Bireysel Kredi Borcunu Ödememiş Gerçek Kişi Sayısı | Bireysel Kredi Borcunu Ödememiş Gerçek Kişiler İçerisinden Halen Borcu Devam Eden Kişi Sayıs | Bireysel Kredi Kartı Borcunu Ödememiş Gerçek Kişi Sayısı | Bireysel Kredi Kartı Borcunu Ödememiş Gerçek Kişiler İçerisinden Halen Borcu Devam Eden Kişi Sayısı | Bireysel Kredi Ve Ya Bireysel Kredi Kartı Borcunu Ödememiş Gerçek Kişi Sayısı | Bireysel Kredi veya Bireysel Kredi Kartı Borcunu Ödememiş Gerçek Kişiler İçerisinden Halen Borcu Devam Eden Kişi Sayısı |
| 2014 | 1 | 65.244 | 50.267 | 98.430 | 61.083 | 144.442 | 98.492 |
| 2 | 65.070 | 47.592 | 87.243 | 54.471 | 133.103 | 89.253 | |
| 2014 Toplam | 130.314 | 97.859 | 185.673 | 115.554 | 277.545 | 187.745 | |
| 2015 | 1 | 65.884 | 60.500 | 109.304 | 96.167 | 148.856 | 134.103 |
| 2 | 62.301 | 58.788 | 101.995 | 98.505 | 140.981 | 135.189 | |
| 2015 Toplam | 119.471 | 112.833 | 201.984 | 185.949 | 268.686 | 249.599 | |
| Artış/Azalış | (10.843) | 14.974 | 16.311 | 70.395 | (8.859) | 61.854 | |
| % artış/azalış | 0,15 | 0,09 | 0,61 | – 0,03 | 0,33 | ||
Kara listeye düşen bireysel kredi ve kredi kartı borcu oranlarına baktığımızda gecen yılın aynı aylarına göre bu yıl bireysel kredi borcu olanların oranı %15 artmış kredi kartı borcunu ödeyemeyenlerin oranı ise %9 artmış kredi kartı borcunu ödeyemeyenlerin oranı ise son bir yılda yüzde 28,3 artmış. Vatandaşların ödeyemedikleri kredi ve kredi kartı borcu son bir ayda 431 milyon lira arttı.
Kredi Kartı Faiz Ödemesi
Kredi kartı borcu olanlar 2014 yılının ilk dört ayında 655 Milyon TL kredi kartlarına faiz ödemesi yaparken bu durum Nisan 2015 itibarı ile 1 Milyar 256 Milyon TL ye çıkmış
Nakit parası olmayan vatandaş her işini kredi ile veya kredi kartı ile çözmeye çalışıyor. Resmî verilere göre vatandaşların kullandığı Kredilerin dağılımı şu şekilde:
- Konut 116 Milyar 329 Milyon 277 Bin TL
- Taşıt 5 Milyar 997 Milyon 60 Bin TL
- Diğer 150 Milyar 525 Milyon 920 Bin TL
Mevduat bankalarındaki tüketici kredilerinin 116 milyar 329 milyon 277 bin lirası konut, 5 milyar 997 milyon 60 bin lirası taşıt, 150 milyar 525 milyon 920 bin lirası da diğer kredilerden oluştu.
Kredilerin genel durumuna bakıldığında son bir yıl içinde Tüketici kredileri %14 artmış Taksitli Ticari krediler ise %29 artmış
Batık Kredilerde Durum
Bu dönemde batık tüketici kredileri 127 kat, batık kredi kartı borçları ise 24 kat artış göstermiş durumda. Bankalar son yıllarda batık duruma gelen tüketici kredisi borçlarının büyük bir bölümünü varlık yönetim şirketlerine satıyorlar. Merkez Bankasının açıkladığı son rakamlara göre varlık yönetim şirketleri tüketicilerden tam 9,4 milyar lira istiyor.
Vatandaşın Toplam İcralık Borcu
Tamamı da icralık olan bu borçlarla birlikte vatandaşın toplam icralık borcu 22 milyar lirayı buluyor. Gecen yılın şubat ayında vatandaşın ödeyemediği kredi borcu 10,3 milyar lira seviyesindeydi. 1 yıllık artış 3 milyar liraya yaklaşırken yaşanan artış yüzde 28,3 oranında gerçekleşti. Bankalar bu borçları tahsil etmek amacıyla tüketicileri icra takibine alıyor.
Bankaların tahsil edemediği Batığa düşen krediler içinde en fazla artış ihtiyaç kredisi borçlarında yaşandı.
Batık ihtiyaç kredisi borcu 1 yılda yüzde 56,7 oranında artarak 2014 yılında 4 milyar 349 milyon liradan 2015 in aynı döneminde 6 milyar 816 milyon liraya çıktı. Yani bir yılda 2 milyar 467 milyon lira ihtiyaç kredisi batığı artmış oldu. Batık ihtiyaç kredisindeki artış son bir ayda ise yüzde 4 oranında gerçekleşti.
Tacirlerde Borç Durumu Nasıl
Türkiye bankalar birliği risk merkezinin bankalardan aldığı verilerle oluşturduğu tablolara baktığımızda Bankaların tüm sektörler içindeki kredi alacağı 1.445.247.743 TL Bu alacakların bankaların tahsil edemediği tasfiye olunacak kredilere aldığı tutar ise 37.808.667 TL
TL yani bankalar verdikleri tüm kredilerin %3 ünü hiç tahsil edemiyor
Ödenmeyen kredilerin Tutarına 2015 Yılı Açısından Baktığımızda Ocak ayında 12,8 Milyar TL Şubat Ayında 13,2 Milyar TL olan toplam ödenmeyen kredi borçları şubat ayında yüzde 3,3 arttığını görmekteyiz
Ticarette ödeme aracı olarak kullanılan senet çeklerde duruma bakacak olursak
| Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi Protesto Edilen Senet Sayısı ve Tutarı | ||||||
| Yıllar | Aylar | Protesto Edilen Senet Sayısı | Protesto Edilen Senet Tutarı ( bin TL) | |||
| 2.000 TL ve üstü | TOPLAM | 2.000 TL ve üstü | TOPLAM | |||
| 2014 | 1 | 58.893 | 88.580 | 727.787 | 756.545 | |
| 2 | 49.098 | 75.791 | 509.992 | 535.777 | ||
| 3 | 48.738 | 75.085 | 532.463 | 558.075 | ||
| 2014 | 156.729 | 239.456 | 1.770.242 | 1.850.397 | ||
| 2015 | 1 | 59.965 | 85.934 | 767.687 | 794.656 | |
| 2 | 49.961 | 72.194 | 689.421 | 712.773 | ||
| 3 | 51.164 | 73.867 | 656.031 | 680.527 | ||
| 2015 | 161.090 | 231.995 | 2.113.139 | 2.187.957 | ||
| 4.361 | – 7.461 | 342.897 | 337.560 | |||
| Artış % | 0,03 | 0,19 | ||||
2014 yılının aynı dönemleri ile karşılaştırdığımızda protesto olan senet sayısı% 3 artarak 161.090 a çıkmış protesto edilen senet tutarlarında %19 artmış.
Aynı duruma karşılıksız çeklerde bakacak olursak
| TBB Risk Merkezi Tarafından Duyurulan İbraz Tarihine Göre Bankalara İbraz Edilen ve Karşılıksız İşlemi Yapılan Çek Adedi ve Tutarı | |||||||
| Yıllar | Aylar | Bankalara İbraz Edilen Toplam Çek | Karşılıksız İşlemi Yapılan Çek | Karşılıksız İşlemi Yapıldıktan Sonra Ödenen Çek | |||
| Adet | Tutar (milyon TL) | Adet | Tutar (milyon TL) | Adet | Tutar (milyon TL) | ||
| 2014 | 1 | 1.819.750 | 46.000 | 51.576 | 1.544 | 17.608 | 404 |
| 2 | 1.679.221 | 41.838 | 47.132 | 1.330 | 15.542 | 347 | |
| 3 | 1.879.507 | 45.713 | 51.390 | 1.453 | 17.490 | 403 | |
| 2014 Toplam | 5.378.478 | 133.551 | 150.098 | 4.327 | 50.640 | 1.153 | |
| 2015 | 1 | 1.454.232 | 44.016 | 47.167 | 1.630 | 9.247 | 249 |
| 2 | 1.549.649 | 47.392 | 48.468 | 3.260 | 8.104 | 207 | |
| 3 | 2.368.007 | 60.795 | 76.922 | 2.551 | 7.911 | 194 | |
| 2015 Toplam | 5.371.888 | 152.203 | 172.557 | 7.441 | 25.262 | 650 | |
| Sonuç | 0,15 | 0,72 | 0,50 | 0,44 | |||
Gecen yılın aynı ayına göre karşılıksız çek sayısı %15 artmış
Borç Sarmalına Daha Fazla Batmadan Ne Yapabiliriz?
Yukarıda çok fazla ayrıntılarına girmeden verdiğim tablolara baktığımızda kredi, kredi kartı kullanımının arttığı, fakat aynı oranda bunların ödenmesinde zorlanıldığı bu durumun şahısları da şirketleri de zorladığını görmekteyiz. Bu durumda ekonomik sıkıntı içinde bir finans aracı olarak kredi veya kredi kartı ile bütçe açıklarını kapatanların yanında, plansız ve müsrif bir şekilde tüketim toplumuna gidişimizin de önemli bir etkisi olduğunu görmekteyiz.
Şahıslar açısından önerim; Öncelikle aylık bütçe açıklarını kredi kartı ile kapatanlar dışında kredi kartı kullanıcılarının sahip olması gereken mantık kredi kartı ile yaptığınız harcama sizin paranız değil kısa süreli aldığınız bir borçtur, bunu unutmamak gerekir. Zorunlu olmadıkça kredi kartı kullanmamayı tercih ederek israftan kaçınıp tasarruf etmeliyiz. Kredi kartı borcunuzu ödeyemediğinize emin olduğunuz noktada, bu borcu farklı çözüm yolları ile nasıl ödeyebileceğinize karar vermeniz gerekir. Bankanız ile görüşerek kredi kartınız için borç yapılandırma talep edebilir, aylık taksitler dâhilinde kartınızın borcunuzu ödeyebilirsiniz. Burada dikkat etmeniz gereken yapılandırma esnasında aylık taksitlerinizin diğer aylık harcamalarınızdan sonra ödeyebileceğiniz bir rakam olmasıdır.
Girişimcilerimiz Ne Yapmalı?
Girişimcilerimiz açısından durum; biraz daha farklı
Girişimcilerimizin ne yapması gerektiğini Ey Girişimci, İşletmeni Korumak için Bunlara Dikkat Etmelisin makalemde ayrıntılı açıkladığım gibi girişimcilerin işine ve işletmesine hâkim olması risk analizi yapması İşlerinde yaşayabilecekleri risk ve krizlere yönelik öngörüde bulunmak için, faaliyette bulundukları sektör ile ilgili analiz ve yorumlara yönelik risk senaryolar geliştirmeli,
- Döviz borçlarını, finansal riskten korunma yöntemlerini kullanarak sabitlemeli,
- Satış ve para tahsil zorluğu çekilebilecekleri ihtimaline karşı müşterilere vade açma konularında daha dikkatli olunmalı, tahsilâtlar daha ciddi takip edilmeli,
- Kısa vadeli borç ve finansal kredilerle sabit yatırımlardan kaçınmalı, bunun yerine uzun vadeli borç ve kredilere yönelmeleri,
- İşletmelerindeki değer yaratmayan faaliyetleri ve maliyetleri azaltmaları (maliyetlerin düşük olması krizleri atlatmaları açısından daha kolay olmaktadır),
- Esnek organizasyon yapısı oluşturulmalı küçülme ve büyüme açısından kolay hareket edebilmeli,
- Sahip oldukları işgücünü, insan kaynağını da iyi değerlendirmeleri,
- Yapılacak işleri koordine etmeli,
- Yapılacak işleri kontrol edilip denetleye bilmelidirler.
