Şişkin Avans Hesaplarının Yıl Sonu Getireceği Sorunlar
Koray Ateş
E. Öğretim Görevlisi
KGK Bağımsız Denetçi
korayates@muhasebetr.com
Değerli okurlar, bu
hafta 340 nolu Alınan Avanslar hesabının aslında hiç de masum bir hesap
olmadığını anlatmaya çalışacağız. Özellikle 100 Kasa ve 131 Ortaklardan
Alacaklar hesabından sonra 340 nolu Alınan Avanslar hesabı son günlerde vergi
incelemelerinde müfettişlerin en çok eleştiriye konu ettiği hesaplar arasında
gelmektedir.
UZUN
SÜRE 340 HESABIN HAREKET GÖRMEMESİ ELEŞTİRİ KONUSU OLUYOR
Yıl sonu denetimlerinde
meslektaşlara en önemli tavsiyem, 340 nolu hesabın yüksek bakiye vermesi
karşılığında bu hesabın alt hesapları arasında kaç tanesinin ne zamandan beri
hiç hareket görmediğini tespit etmeleridir. Öyle ki, bazı durumlarda 340 nolu
Alınan Avanslar hesabı bir önceki yıldan devir gelmekte ve 12 ay boyunca hiçbir
şekilde hareket görmemektedir.
Bu şu anlama
gelmektedir; Şirket malı teslim etmek üzere parayı önden teslim almıştır ancak
malı teslim ettiği halde faturayı düzenlememiştir. İşte, vergi incelemelerinde
tam da bu şekilde yorumlanmaktadır. Dolayısıyla kurum aleyhine hem KDV hem de
kurumlar/gelir vergisi tarhiyatı yapılmakta hem de özel usulsüzlük cezası
salınmaktadır. Burada malın mücbir sebeplerle teslim edilmediği ve bu yüzden bu
hesabın kapanmadığı şeklindeki argümanların itibar görmesi için malın mücbir
nedenlerle teslim edilmediğinin geçerli vesikalarla ispatlanması gerekmektedir.
340
NOLU HESAP İÇİN FATURA KESMEYİ İHMAL ETMEYİN
340 nolu hesabı ancak
fatura ile kapatabiliriz. Ancak, bazı işletmelerin 340 nolu hesabı kapatırken
fatura yerine tediye makbuzu düzenledikleri görülmektedir. Bu hiçbir işe
yaramayan ve yaramayacak olan geçici bir önlemdir. Bir önceki yıldan 118.000 TL
devirden gelen 340 nolu Alınan Avanslar hesabının alacak bakiyesi verdiğini
düşünelim.
-------------------------------------/------------------------------------
340 ALINAN
AVANSLAR
118.000
600 YURT İÇİ
SATIŞLAR
100.000
391 HESAPLANAN KDV
18.000
--------------------------------------------------------------------------
Şirket kendisine gelen paraya istinaden malı gerçekten teslim etmişse ve
buna rağmen fatura düzenlememişse ( ki bazı durumlarda fatura düzenlenmesi
unutulabilmektedir) bu takdirde bu hesabı kapatması için fatura düzenlemesi bir
zorunluluktur.
GRUP
ŞİRKETLERİNDE FATURAYLA KAPATILMAYAN AVANS HESAPLARINA ADAT YAPTIRILIYOR
Grup şirketlerinde avans
hesaplarının işleyişi, incelemelerde üzerinde durulan konular arasındadır.
Örneğin A şirketi kardeş
şirket olan B şirketine 06.02.2018 tarihinde 1.000.000 TL para göndermiş ve bu
para B şirketi tarafından kayıtlara aşağıdaki gibi işlenmiştir.
----------------------------06.02.2018----------------------------------
102
BANKALAR
1.000.000
340 ALINAN
AVANSLAR
1.000.000
------------------------------------------------------------------------------
Parayı alan B şirketi
bir süre sonra (15.05.2018) bu paranın 300.000 TL’lik kısmını A şirketine iade
etmiştir.
----------------------------15.05.2018----------------------------------
340 ALINAN
AVANSLAR 300.000
102
BANKALAR
300.000
Avans iadesi
-----------------------------------------------------------------------------
İşte bu durum grup
şirketleri arasında sıklıkla yapılabilmektedir. İncelemelerde avans hesabının
faturasız bir şekilde nakit olarak kapatılması borç-alacak ilişkisi olarak
değerlendirilip adat işlemi yapılmaktadır. Maliye İdaresi bizce bu konuda
haklıdır. Eğer, avans hesabı bu şekilde kapatılacaksa altının çok dolu olması
gerekmektedir. Malın mücbir sebeplerle gönderilemediğinin gerçeğe dayalı
vesikalarla ispatlanması gerekmektedir.
