Vergi İncelemesi - Düzeltici Beyan
Nazlı Gaye Alpaslan
Avukat
ngahukuk@gmail.com
ÖZET: Vergi usulü kapsamında vergi
beyannamelerinin yasal süresi içerisinde tarha yetkili Vergi Dairesine
verilmesi esastır. Ancak bazı durumlarda yasal süreden sonra vergi
beyannameleri pişmanlık istemli veya düzeltici mahiyette de verilebilmektedir.
Her iki halde de yasal süreden sonra vergi beyannamelerinin ilgili Vergi
Dairesine verilmesi durumunda gerek vergi ziyaı açısından ve gerekse vergi suçu
açısından durum farklılık arz edebilir. Özellikle vergi incelemesine başlanmadan
önce düzeltici mahiyette verilen vergi beyannameleri, vergi suçu oluşturup
oluşturmayacağı açısından durum incelenmektedir.
Anahtar kelimeler: Vergi
suçu, düzeltme beyannamesi, pişmanlıkla beyan, KDV beyanı, kurum beyanı, K.
geçici vergi beyannamesi.
I-GENEL BİLGİLER
Bilindiği gibi, 213
sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri ve ayrıca Vergi Dairesi İşlem Yönergesi
hükümlerine göre düzeltici mahiyette gelir, Kurum, Geçici, KDV ve diğer vergi
beyanları verilebilmektedir. Düzeltici vergi beyanları asıl beyanname önceki
aşamalarda müddeti içerisinde vergi dairesine verildikten sonra kayıtların
incelemesi sonucunda mükelleflerce sonradan elektronik ortamda vergi dairesine
yollanmaktadır.
Vergi hukukunda ayrıca
yaygın olarak pişmanlıkla beyanname verilmesi de mümkündür. ( VUK mad. 371 )
Koşulların uygun bulunması halinde yasal süresinden sonra pişmanlık talepli
beyannamelerin verilmesi mümkündür.
Burada vergi
incelemesine başlamadan önce veya daha sonra düzeltici mahiyette nasıl
beyanname verilebileceği hususları üzerinde durmak istiyoruz. ( Bkz: 213 sayılı
VUK Genel Tebliği Seri No:368 )
Diğer taraftan yasal
süresinden sonra düzeltici mahiyette veya VUK md.371 kapsamında verilecek
beyannamelerin vergi suçu hakkında VUK md.359 bağlamında durumu analiz
edilecektir.
II-Yasal süresinden sonra pişmanlık istemli düzeltici
beyanname verilmesi:
213 sayılı VUK mad. 371
hükümlerine göre vergi incelemesine başlamadan veya idare takdire gitmeden önce
pişmanlıkla beyan verilmesi mümkündür. İdare, incelemeye başlamışsa veya
takdire dosyaya sevk etmişse bu aşamada pişmanlık istemli beyanname verilmesi
mümkün değildir.
III-Yasal süresinden sonra pişmanlık talepsiz normal düzeltici beyanname
verilmesi:
İdare, incelemeye
başlamamışsa veya takdire dosyayı sevk etmemişse pişmanlık talepsiz beyanname
verilir. Bu beyanname düzeltme istemli olacaktır. Beyannamedeki vergi miktarı
tahakkuk ettirilir, tahakkuk fişi düzenlenir, 30 gün vade verilir, verginin ½’
si kadar vergi ziyaı kesilir. ( VUK mad. 344 ) Burada aynı vergi türünde ise
vergi ziyaı cezası 1 kat, farklı vergi türünde ise ½ oranında vergi ziyaı
cezası kesilir.
IV-Pişmanlıkla beyanda yasal koşullar nelerdir?
1.
İdare durumu fark etmeden mükellef tarafından beyanname veya pişmanlık
dilekçesi vergi dairesine verilmelidir.
2.
Dilekçe verilmeden önce beyanname verilmeme hali bir muhbir veya başka bir
kurum tarafından idareye ihbarda bulunmamış olması gerekir.
3.
Pişmanlık dilekçesi verildiği tarihte olay ile ilgili herhangi bir vergi
incelemesi veya dosyanın takdir komisyonuna sevk edilmemiş olması gerekir.
4.
Düzeltme beyannamesinin mükellefin haber verme dilekçesinin verildiği
tarihten itibaren 15 gün içinde verilmesi gerekir.
5.
Mükellefçe haber verilen ve ödeme süresi geçmiş bulunan vergilerin gecikme
zammı oranında bir zamla birlikte haber verme tarihinden başlayarak 15 gün
içinde ödenmesi gerekir.
KDV beyannamelerinde yasal süresinden sonra matrahı
arttırıcı veya azaltıcı düzeltme beyannamesi verilmesi:
1.
Yasal süresinden sonra matrah arttırıcı beyannamelerde düzeltme beyannamesi
verilebilir. Ödeme pişmanlık talepsiz ise 30 gün içinde vergi, Gecikme faizi ve
ayrıca VZC tahakkuk ettirilir. Olay, duruma göre incelemeye sevk
edilmemeyebilir.
2.
Yasal süresinden sonra ( Vergi
incelmesine başlanmadan ve incelemeye başlama tutanağı düzenlenmeden önce ) matrah azaltıcı şekilde verilen düzeltme beyannameleri vergi dairesi tarafından veya vergi
inceleme elemanları tarafından indirilecek KDV’ler bağlamında mükellefin defter
ve belgeleri üzerinde incelemeye konu edilecektir.
Ba-bs formlarının düzeltilmesi:
1.
Yasal süresi içerisinde verilmiş form ba-bs formları hakkında düzeltme
gerekli ise daha sonra bu beyanlar ve bildirimler formun üzerine gerekçesi
yazılarak, sisteme girilip düzeltme yapılabilir.
2.
Yasal süresinden sonra düzeltici mahiyette verilen form ba-bs lere 1.560,00
TL ÖUCZ kesilebilir.
3.
Bilanço esasına göre defter tutan mükelleflerde bu ceza 560,00 TL ÖUCZ
kesilir.
Mali Tatil ve Adli Tatilin Düzeltici Beyana Etkileri
Nedir? :
1.
Mali tatilde bütün vergisel işlemler 1-20 Temmuz arasında uzayıcı etki
fonksiyonu görür. Süre 20 Temmuzdan itibaren 7 gün daha uzar.
2.
Adli tatilde mali süreler beyan ve bildirim açısından uzamaz. Başka bir
ifade ile adli tatil 20 Temmuzda başlar ve 30 Ağustosta biter. Süreler
Ağustostan sonra 7 gün daha uzar. Adli tatilde vergisel beyanlar uzatıcı süre
yönünden etkilenmez. Sadece vergi davası, vergi iptal davası adli tatilde
uzayıcı bir fonksiyon görür.
3.
Mali tatilde her türlü vergisel incelemeler uzar.
V- KDV Beyannamelerinin Düzeltilmesi Sonucu Şüpheli
Faturaların Geri Çekilmesi Halinde VUK md.359 Kapsamında Vergi Suçu
Oluşur Mu?
213 sayılı VUK
kapsamında Vergi Dairesine önceden verilmiş beyannamelerin düzeltilmesi
mümkündür. Düzletici mahiyette verilen beyannameler üzerine İndirilecek KDV
azalabilir. Özellikle içeriğinden kuşku duyulan veya şüphe duyulan bir kısım
faturaların (191) indirilecek KDV hesabından çekilmesi sonucunda ödenecek KDV
azalır. Eğer faturalar yevmiye defterine kayıtlandırılmamış ise durum
beyannameler üzerinden düzeltilerek, KDV, kurum beyannamesi, kurum geçici
beyannamesi düzeltilmiş olur. Sonuçta, inceleme başlamadığı için ve vergi
inceleme raporu düzenlenmediği için “vergi suçu” oluşmuş sayılmaz. Bu nedenle
düzeltici beyannameler veya VUK md.371 kapsamında verilecek beyannameler
açısından VUK md.359 hükmü gereği “vergi suçu fiilleri” oluşmamış sayılır.
VI-SONUÇ VE DEĞERLENDİRME :
Vergi mükellefleri
tarafından tarh zamanaşımı içerisinde yani 5 yıllık tarh zamanaşımı dahilinde
düzeltici mahiyette verilmesi gereken beyannamelerde ÖUCZ ve ayrıca Vergi Ziyaı
cezasının hangi nispette tarh edileceği, vergi incelemesine
başlanılıp/başlanmaması veya takdir komisyonuna sevk edilip edilmediğine göre
değişmektedir. Mükellefler nezdinde herhangi bir vergi incelemesine
başlanıldıktan veya takdir komisyonuna sevk işlemi yapıldıktan sonra pişmanlık
talepli olarak düzeltme beyannamesi verilemez. Ancak vergi incelemesi veya
takdir komisyonuna sevk işleminin esasını oluşturan vergi türünün sonradan
verilen düzeltme beyannamesinin içeriğini oluşturan vergi türü ile aynı olması
halinde kesilecek vergi ziyaı cezası bir kat; farklı olması halinde ise %50
oranında uygulanacaktır.
Sonuç itibariyle, takdir
komisyonuna sevk işlemi yapılmadan veya vergi incelemesine henüz başlanılmadan
gerekli düzeltme beyannameleri verilerek indirilecek KDV hesabından problemli
faturaların geri çekilmesi sonucu KDV yönünden işlem tamamlanmış olur.
Beraberinde eş zamanlı olarak gelir/kurumlar vergisi ve ilgili geçici vergi
beyannamesi de düzeltilmesi sonucunda bütün düzeltmeler yapılmış sayılacaktır.
Ortada henüz vergi incelenmesine başlanılmadığı için vergi suçu da oluşmuş
sayılmayacaktır.
YARARLANILAN KAYNAKLAR
1.
Özbalcı Yılmaz, Vergi Usul Kanunu Yorum ve Açıklamaları, 2012, Oluş
Yayıncılık
2.
Özyer Mehmet Ali, Vergi Usul Kanun Uygulaması, 2014, Maliye Hesap Uzmanları
Derneği Yayını
3.
Değer Nuri, Açıklamalı ve Uygulamalı Katma Değer Vergisi Kanunu, 2014
Yaklaşım Yayıncılık
4.
Candan Turgut, Vergi Suçları ve Cezaları, 2010, Maliye ve Hukuk Yayınları
