SON YAZILAR

4 Nisan 2016 Pazartesi

Emekliliği gelen işçi, ‘ihbar süresine’ uymak zorunda!

Unknown | 08:51 | | | | | | | | |


Okan Güray BÜLBÜL 
Akşam Gazetesi 
Bir çalışan, emekli olmak için yaş, sigortalılık süresi ve gün sayısını da tamamlamak zorunda. Bu üç şartın hepsini tamamlayan kişi emekliliğe de hak kazanır. İşveren, emekli olacak işçiyi bildirim süresi kadar daha çalıştırabilir. İşçi bu süreye uymak istemez ve bir an önce işten ayrılmak isterse işverene ihbar tazminatı öder.

Bir kişinin emekli olabilmesi için yaş, sigortalılık ve prim ödeme günü olarak bu 3 şartı da yerine getirmesi şart. Çoğu kez çalışanlar gün sayısı ve sigortalılık süresini doldururlar ve yaşı beklerler. Yaş şartını da dolduran kişi çalıştığı işyerinden emeklilik nedeniyle ayrılarak kıdem tazminatını almaya hak kazanır. Staj girişleri bu dönemde uzun vadeli sigorta kollarına prim ödenmediği için emeklilikte dikkate alınmaz. Diğer yandan sigorta girişini erkene çeken bazı durumlar da söz konusu. Sigortalı olmadan önce askerlik görevini yerine getiren erkek sigortalılar bu dönemi borçlanarak sigorta girişlerini borçlanılan süre kadar geriye çekebilirler. Bu durumda emeklilik koşulları da farklılaşır.
SÜRENİZ HEP İŞLER
Bir kişi emekli olmak için ilk kez sigortalı olduğu tarihten sonra prim ödesin ödemesin, yani çalışsın-çalışmasın sigortalılık süresini doldurmak zorunda. Genellikle emeklilik için cinsiyete göre 20 ve 25 yıl sigortalılık süresi yeterli olmaktadır. Bu nedenle emeklilik için giriş sayılabilecek nitelikte bir çalışma ne kadar erken yapılırsa emeklilik için o kadar iyi olacaktır.
GÜN SAYISI ÇALIŞMAYA BAĞLI
Emekli olmak için gerekli ikinci şart ise prim ödeme gün sayısı; Yani kişinin fiilen çalıştığı süre... Sigortalılık süresi kişi çalışsa da, çalışmasa da işler. Ancak prim ödeme gün sayısı sigortalılık süresi içerisindeki aktif çalışma günleridir. Yani çalışılmayan günler, prim ödeme gün sayısına eklenmez. Genellikle kadın sigortalılarda sigortalılık süresinin dolmasına rağmen prim ödeme gün sayısının dolmadığı görülür. Doğum borçlanması ile prim ödeme gün sayısının artırılması söz konusudur. Ancak sigortalılık süresi içerisinde çalışılmamış sürelerin geçmişe dönük ödenmesi gibi bir durum söz konusu değildir. 
Bu iki şartın yanında bir de yaş şartı bulunmaktadır. Kişi ilk kez sigortalı olduğu tarihten itibaren işlemeye başlayan sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısı şartlarını sağlamış olsa bile aylık için yaş şartını da sağlamalıdır.
YAŞ DOLMADAN AYLIK YOK
Bir kişi prim günü ve sigortalılık süresini sağlamış olsa bile yaşı doldurmamışsa aylık alamaz. Sosyal güvenlik sisteminde iki kez önemli değişiklikler olması ve emeklilik için gerekli yaş şartının yükseltilmesi nedeniyle pek çok kişi sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısını doldurmuş olmasına rağmen aylık bağlatabilmek için yaş şartını doldurmayı bekliyor.
Patron isterse emekli olan işçiyi çalıştırmaz
Bazı işyerlerinde işverenler işyeri içi yönetmelik veya tebliğlerle emekli olan çalışanların çalıştırılmaya devam edilmeyeceğini işçilere bildirirler. Bu durumda işçi emekli olduktan sonra aynı işyerinde çalışamaz. Bu noktada söz konusu uygulamanın kişiye özel olmaması da gerekiyor. Yani bir patron, emeklilik hakkını elde ettiği için işten çıkarır, aynı durumdaki bir başka kişiyi çalıştırmaya devam edemez. Ederse işten çıkarılan kişi...