Basit Usulde Vergilendirme ve Özellikli Durumlar
Mert Akkaplan
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Bilim Uzmanı
mertakkaplan@msn.com
Vergi
mevzuatımızda Gelir Vergisine tabi Ticari Kazançlar; Basit Usul ve Gerçek Usule
göre tespit edilmektedir.
193 Sayılı
Gelir Vergisi Kanununun 46. Maddesine göre;
Basit usulde
Ticari Kazanç, bir hesap dönemi içinde elde edilen hâsılat ile giderler ve
satılan malların alış bedelleri arasındaki müspet farktır.
- Defter tutulmaz.
- Geçici vergi beyannamesi
verilmez.
- Muhtasar beyanname verilmez.
- Mükelleflerin yapmış olduğu
teslimler ve hizmetleri Katma Değer Vergisinden istisnadır.
- Ticari kazancın tespitinde
Amortismana Tabi İktisadi Kıymet Alışları ve Satışları dikkate alınmaz.
- Ticari kazançlarına yıllık
8.000 TL indirim yapılmaktadır.
Basit Usule
Tabi Olmanın Şartları
A. Basit
Usule Tabi Olmanın Genel Şartları
Gelir
Vergisi Kanununun 47. Maddesinde yer almaktadır:
- Kendi işinde bilfiil çalışmak
yada bulunmak.
- İş yeri mülkiyetinin iş
sahibine ait olması halinde Emsal Kira Bedeli, kiralanmış olması halinde
Yıllık Kira Bedeli toplamı Büyükşehir Belediye sınırları içinde 2017
takvim yılı için 6.500TL, 2018 takvim yılı için 7.400 TL,
Diğer
yerlerde 2017 takvim yılı için 4.300 TL, 2018 takvim yılı için 4.900 TL’yi
aşmamak.
- Ticari, Zirai veya Mesleki
faaliyetler dolayısıyla Gerçek Usulde Gelir Vergisine tabi olmamak.
B.Basit Usule Tabi Olmanın Özel Şartları
Gelir
Vergisi Kanununun 48. Maddesinde yer almaktadır:
- Satın aldıkları malları olduğu
gibi veya işledikten sonra satanların yıllık alımları tutarının 2017
takvim yılı için 90.000 TL, 2018 takvim yılı için 100.000 TL’yi aşmaması
veya Yıllık satış tutarının 2017 takvim yılı için 130.000 TL, 2018 takvim
yılı için 148.000TL’yi aşmaması.
- (1) numaralı bentte yazılı
olanların dışındaki işlerle uğraşanların bir yıl içinde elde ettikleri
gayri safi iş hasılatının 2017 takvim yılı için 43.000 TL, 2018 yılı
takvim yılı için 49.000 TL’yi aşmaması.
- (1) ve (2) numaralı bentlerde
yazılı işlerin birlikte yapılması halinde, yıllık satış tutarı ile iş
hasılatı toplamının; 2017 takvim yılı için 90.000 TL, 2018 takvim yılı
için 100.000 TL’yi aşmaması gerekmektedir.
Basit Usul
Vergilendirmede Özellik Gösteren Bazı Durumlar:
- Basit usule tabi mükelleflerin
birden fazla araçla yada birden fazla iş yerinde ticari faaliyet yapmaları
durumunda Gelir Vergisi Kanununun 47. Maddesinde yer alan “kendi iş
yerinde bilfiil çalışmak veya bulunmak” şartını ihlal edeceğinden dolayı
Basit usulde vergilendirmeden yararlanmaları mümkün olmayacaktır.
Örneğin; bir taşıt ile Basit usule tabi
ticaret erbabı Bay A, yıl içinde ikinci taşıt satın alarak her iki araçla
birden ticari faaliyet yapması durumunda; Bay A ikinci aracın tescil edildiği
yılı izleyen yıldan itibaren ticari kazancı Gerçek usulde vergilendirmeye tabi
olması gerekmektedir.
- Basit usule tabi bir mükellefin
aynı zamanda başka bir işverene hizmet akdine bağlı olarak çalışması
durumunda Gerçek usule geçip geçmeyeceği hususunda bazı tereddütler ortaya
çıkmaktadır. Burada dikkat edilmesi gereken nokta yine mezkûr kanunun 47.
Maddesinde yer alan “kendi iş yerinde bilfiil çalışmak veya bulunmak”
şartını ihlal edip etmediğidir. Kanaatimizce; Basit usule tabi ticaret
erbabının ticari faaliyet gösterdiği mesai saatleri dışındaki saatlerde
hizmet akdine tabi çalışması, ticari kazancının Basit usulde
vergilendirilmesine engel teşkil etmeyecektir. Ancak aksi durumda hizmet
akdine tabi çalıştığı yılı izleyen yılda Gerçek usulde vergilendirme söz
konusu olabilecektir. Böyle bir durum söz konusu olduğunda bağlı olunan
vergi dairesine bilgi verilmeli ve dairenin görüşü alınmalıdır.
- Basit usule tabi mükellefin
Limited Şirket Ortağı olması durumunda Gerçek usulde vergilendirmeye
geçilip geçilmeyeceği konusu da merak edilmektedir. Gelir Vergisi
Kanununun 75. Maddesinde “Sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti
dışında nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden müteşekkil
sermaye dolayısıyla elde ettiği kar payı, faiz, kira ve benzeri iratlar
menkul sermaye iradıdır.” Dolayısıyla şirket ortaklığından elde
edebileceği kazanç Menkul Sermaye İradı olacaktır. Bu durum Ticari Kazancı
etkilemeyeceğinden ötürü, ticaret erbabı Basit Usulde vergilendirilmeye
devam edecektir.
- Bir diğer özellik gösteren
durum ise beyannamenin verileceği ay ile ilgilidir. Normal koşullarda
Basit usule tabi ticari kazanç erbapları içinde bulunduğumuz Şubat
ayı içinde Yıllık Gelir Vergisi Beyannamelerini vereceklerdir. Ancak;
Basit usule tabi Ticari Kazancın yanı sıra Gayrimenkul Sermaye İradı gibi
gelirlerinin bulunması durumunda Yıllık Gelir Vergisi Beyannameleri Şubat
ayında değil, Mart ayında verilecektir.
KAYNAKÇA:
193 Sayılı Gelir Vergisi Kanun
